TRYBUSZON


ZNACZENIE: Inaczej korkociąg.


UŻYCIE: Trybuszonem najczęściej określany jest korkociąg w wersji przedstawionym na zdjęciu poniżej, którego prawidłowa nazwa to trybuszon dwustopniowy. W rzeczywistości trybuszonem można jednak nazywać każdy rodzaj korkociągu, także najprostszy, umieszczany np. w scyzorykach.


PRZYKŁAD: Po weekendzie spędzonym w Bordeaux stała się winną snobką i już nigdzie nie ruszała się bez trybuszona.


ETYMOLOGIA: fr. tirer – ciągnąć + bouchon – korek.

 

Photo by Grape Things on Pexels.com

LEPIDOPTEROLOG


ZNACZENIE: Specjalista od motyli.


UŻYCIE: Lepidopterolog to naukowiec zajmujący się badaniem motyli, których jest na świecie ponad 174 tys. gatunków. Ćmy też są obiektem zainteresowań tych ekspertów.


PRZYKŁAD: Nie trzeba być lepidopterologiem, żeby w letnie dni podziwiać na łące motyle.


ETYMOLOGIA: łac. lepidoptera – motyle.

PLUWIALNY


ZNACZENIE: Inaczej deszczowy.


UŻYCIE: Pluwialny okres to czas zwiększonych opadów deszczu, a jezioro pluwialne to takie, które powstało właśnie w wyniku opadów.


PRZYKŁAD: Miejmy nadzieję, że w tym roku lato będzie słoneczne i długie, a pluwialna jesień w ogóle nie nadejdzie.


ETYMOLOGIA: łac. pluvialis – znaczenie jak wyżej.

KONSTELACJA VS KONSOLACJA


POPRAWNIE: Konstelacja to inaczej gwiazdozbiór; to również synonim konfiguracji, układu, stanu rzeczy.

Konsolacja to inaczej stypa, czyli uroczystość organizowana z powodu śmierci kogoś bliskiego lub znanej osoby. Oznacza także pocieszenie.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Konstelacja pochodzi od łacińskiego constellatio oznaczającego gwiazdozbiór, natomiast konsolacja wywodzi się z łacińskiego consolatio, czyli ulga, pociecha.

AUSTERIA


ZNACZENIE: Inaczej karczma.


UŻYCIE: Austeria to synonim zajazdu, oberży, gospody, szynku. Najbardziej znana jest austeria sławkowska, czyli zabytkowa, XVIII-wieczna karczma w Sławkowie, niedaleko Katowic. 


PRZYKŁAD: Jako kompromis między elegancką restauracją, a imprezą przy ognisku, zorganizowali wesele w austerii.


ETYMOLOGIA: wł. osteria – jadłodajnia, mała oberża.

ANTYSZAMBROWAĆ


ZNACZENIE: Długo czekać na audiencję, na spotkanie z osobą ważną i decyzyjną.


UŻYCIE: Współcześnie czasownik antyszambrować ma wydźwięk żartobliwy, jednak dawniej był to ‚pełnoprawny’ czasownik oznaczający czekanie na spotkanie z decydentem.


PRZYKŁAD: Przez okrągły miesiąc antyszambrował pod drzwiami wszystkich możnych tego świata, jednak i tak nie dostał dofinansowania swojego nietypowego projektu.


ETYMOLOGIA: fr. antichambre – przedpokój.

ISBN


ZNACZENIE: Niepowtarzalny 13-cyfrowy identyfikator książki.


UŻYCIE: ISBN to Międzynarodowy Znormalizowany Numer Książki. Według zaleceń standardu, numer ten powinien identyfikować wydawcę, tytuł oraz wydanie.

Do końca 2006 r. ISBN składał się z 10 cyfr. W ciągu liczb zawarta jest m.in. informacja o języku, w jakim wydana jest książka. Język polski to numer 83.


PRZYKŁAD: ISBN stosowany jest od 1966 r., a w Polsce nadawany jest od 1974 r. Zwyczajowo zapisany jest pod lub nad kodem kreskowym.


ETYMOLOGIA: ang. ISBN – International Standard Book Number

DEBIT CZY DEBET?


POPRAWNIE: Debit to zezwolenie władz na sprowadzanie lub rozpowszechnianie wydawnictw zagranicznych, a w okresie cenzury, zgoda odpowiedniego urzędu na rozpowszechnianie danej pozycji.

Debet z kolei w bankowości określa ujemne saldo na koncie, które powstaje na skutek wypłacenia z niego większej ilości środków niż na nim było. W księgowości natomiast debetem nazywa się lewą stronę rachunku rozliczeniowego, czyli miejsce gdzie wpisuje się aktywa.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Oba wyrazy wywodzą się od łacińskiego słowa debitum, czyli dług.

PAREIDOLIA


ZNACZENIE: Zjawisko dopatrywania się znanych kształtów w przypadkowych detalach, przeważnie przy pełnej świadomości ich nierzeczywistego charakteru.


UŻYCIE: Częstym źródłem pareidolii jest obserwacja chmury, która dla oglądającego przypomina kształtem postacie ludzi, zwierząt. Pareidolia może też dotyczyć zjawisk słuchowych – niektórzy odczytują tajne wiadomości, gdy puszczają nagrania głosu od tyłu.

PRZYKŁAD: Znanym przykładem pareidolii jest  dopatrywanie się wizerunku diabła we włosach królowej Elżbiety II na portrecie z kanadyjskich banknotów jednodolarowych z 1954 roku.

A tutaj kilka bardziej współczesnych przykładów zebranych przez BoredPanda.


ETYMOLOGIA: gr. para – zamiast + eidōlon – obraz, kształt.

PROFUNDAL


ZNACZENIE: Głębinowa, pozbawiona światła strefa jeziora.


UŻYCIE: Profundal to dolna strefa głębokich jezior położona poniżej poziomu do którego dociera dość światła słonecznego, aby podtrzymać fotosyntezę. Okresowo w profundalu brakuje tlenu. 


PRZYKŁAD: Dopiero zaczynał przygodę z nurkowaniem, ale postanowił sobie że kiedyś zejdzie aż do profundalu (o ile to w ogóle możliwe).


ETYMOLOGIA: łac. profundus – głęboki