UTENSYLIA


ZNACZENIE: Inaczej narzędzia, przybory.


UŻYCIE: Utensylia to sprzęt, akcesoria potrzebne do wykonywania jakichś prac, czynności. Słowo często używane w odniesieniu do drobnych sprzętów kuchennych, np. chochli, lub naczyń liturgicznych, np. kielichów, kadzielnic.


PRZYKŁAD: Kiedy planujemy nową kuchnię, jednym z przydatnych w niej elementów może być półka na kuchenne utensylia.


ETYMOLOGIA: łac. utensilis – użyteczny.

Photo by Mike on Pexels.com

REKAPITULOWAĆ


ZNACZENIE: Podsumowywać dłuższy wywód.


UŻYCIE: Rekapitulować to inaczej powtarzać coś w zwięźlejszej formie, streszczać, np. wykład, dyskusję i podawać w zwięźlejszej postaci.


PRZYKŁAD: Dosyć gadania – rekapitulując, chodzi o to, że długie weekendy są fajne.


ETYMOLOGIA: łac. recapitulare – podsumowywać.

COMEBACK

ZNACZENIE: wym. [kambak]; powrót, renesans, odrodzenie.

UŻYCIE: Rzeczownik comeback najczęściej łączy się z czasownikiem (z)robić. Comeback z reguły jest używany w odniesieniu do sportowców, aktorów, polityków, którzy po okresie przerwy wracają do aktywności.

PRZYKŁAD: Nadszedł dzień comebacku Słowa Dnia! Po kilku latach milczenia wznawiam bloga. Będę na nowo publikować wyrazy, które już się tutaj pojawiały, a co jakiś czas dorzucać nowe. Mam nadzieję, że się cieszycie, bo ja się solidnie jaram:).

ETYMOLOGIA: ang. comeback – znaczenie jak wyżej; w wersji czasownikowej jest pisane rozłącznie (to) come back – zrobić comeback.

Photo by cottonbro on Pexels.com

AUTOTOMIA

ZNACZENIE: Zdolność niektórych zwierząt do odrzucania części swego ciała, a potem jej regeneracji.

UŻYCIE: Autotomia to odruchowa reakcja obronna występująca głównie wśród bezkręgowców oraz jaszczurek, polegająca na odrzuceniu przez zwierzę części ciała, gdy jest ono w niebezpieczeństwie. Autotomia najczęściej dotyczy ogona (w przypadku jaszczurek) lub odnóży (w przypadku raków i pajęczaków). Zwierzę, w większości przypadków, ma zdolność regeneracji odrzuconych części ciała.

PRZYKŁAD: Gdy jej pies dopadł podczas spaceru jaszczurkę, na własne oczy zobaczyła jak pożyteczna dla atakowanego zwierzęcia jest autotomia: jej Azor w pełni skupił się na skaczącym po chodniku ogonie, dając niedoszłej ofierze szansę ucieczki.

ETYMOLOGIA: gr. αυτοτομία – samooddzielanie się

DYSKRETNY VS. DYSKRECJONALNY

POPRAWNIE: Dyskretny to umiejący dochować tajemnicy, delikatny; w ujęciu matematycznym: ‚nieciągły’. Dyskrecjonalny to natomiast synonim czegoś pozostawionego do swobodnego uznania, nie określonego, nie ograniczonego przepisami; może też być synonimem poufnego.


BŁĘDNIE: Stosowanie określeń wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Oba przymiotniki pochodzą od łacińskiego discretio – oddzielenie, rozróżnienie.

HUBRYSTYCZNY

ZNACZENIE: Dążący do doskonałości.

UŻYCIE: Potrzeba hubrystyczna oznacza duchową/psychiczną potrzebę do potwierdzania i powiększania własnej wartości.

PRZYKŁAD: Jej hubrystyczna osobowość sprawiała, że nigdy nie czuła pełnej satysfakcji z osiąganych sukcesów.

ETYMOLOGIA: gr. hybris – duma, pycha rodowa uniemożliwiająca prawidłowe rozpoznanie sytuacji.

HUNWEJBIN

ZNACZENIE: Uczestnik rewolucji kulturalnej w Chinach.

UŻYCIE: Przenośnie hunwejbin to przedstawiciel jakiegokolwiek młodzieżowego ugrupowania politycznego, stosujący bezkompromisowe formy walki z przeciwnikami politycznymi.

PRZYKŁAD: Podczas pochodów pierwszomajowych w Państwie Środkahunwejbini zdominowali przemarsz.

ETYMOLOGIA: chiń. 红卫兵 – hóngwèibīng

POST SCRIPTUM: Zebrałam się w Święto Pracy i postanowiłam wznowić bloga. Nie obiecuję, że całkiem nowe słówko będzie pojawiać się codziennie, pomyślałam jednak, że przerwa była już na tyle długa, że opisane już słówka będę odświeżać i wrzucać na bloga ponownie. A co jakiś czas całkiem nowe rarytaski. Dobry pomysł? Piszcie proszę w komentarzach!

CORRIGENDA


ZNACZENIE: Inaczej errata.


UŻYCIE: W liczbie pojedynczej corrigendum. Corregidor, wym. [korrehidor], akcent na ostatnie 'o', to z kolei hiszpański urzędnik, sędzia ziemski, burmistrz.


PRZYKŁAD: Wniosek przedstawiony po pierwszym rozdziale wydał się jej wewnętrznie sprzeczny. Okazało się, że miała rację, po tym jak sprawdziła corrigendum.


ETYMOLOGIA: łac. corrigere - poprawiać.

PEREMPTORYCZNY


ZNACZENIE: Inaczej stanowczy.


UŻYCIE: Peremptoryczny to synonim nieodwołalnego, ostatecznego. Może odnosić się np. do terminu. Także peremptoryjny.


PRZYKŁAD: Dostał peremptoryczny termin na naprawę szkód, jednak i tym razem zawiódł.


ETYMOLOGIA: łac. peremptorius – znaczenie jak wyżej.

SYDERYCZNY


ZNACZENIE: Inaczej gwiazdowy, gwiezdny, dotyczący ciał niebieskich.


UŻYCIE: Miesiąc syderyczny to okres obiegu Księżyca dokoła Ziemi. Także syderalny.


PRZYKŁAD: Miesiąc syderyczny trwa 27 dni 7 godzin 43 minuty i 11,5 sekundy.


ETYMOLOGIA: łac. sidus – gwiazda.