HANDSZPAK


ZNACZENIE: Drewniany lub metalowy drążek długości 1-2 metrów służący do wprawiania w ruch urządzeń znajdujących się na statku żaglowym.


UŻYCIE: Handszpaki obsługiwane są za pomocą rąk i działają na zasadzie dźwigni. Dawniej handszpaki służyły głównie do obsługi wielkich kabestanów (bęben do nawijania cum), przy których pracowało kilku do kilkudziesięciu marynarzy. Dziś używane są najczęściej jako awaryjne, a czasami główne źródło energii dla takich urządzeń jak winda kotwiczna albo pompa zęzowa. Ich pierwotna rola, polegająca na obracaniu kabestanu, praktycznie przeminęła.


PRZYKŁAD: „Był na „Lwowie” młodszy majtek, Czort, Rasputin, bestia taka, Że sam kręcił kabestanem, I to bez handszpaka” – brzmi zwrotka jednej z najpopularniejszych szant.


ETYMOLOGIA: Nieznana – może ktoś z czytelników-żeglarzy pomoże?

6 myśli na temat “HANDSZPAK”

  1. Jeśli chodzi o etymologię, to może uda mi się pomóc: wyraz, tak jak lwia część słownictwa żeglarskiego, pochodzi z jęz. niemieckiego. W jęz. niemieckim funkcjonuje obecnie na określenie handszpaka określenie „Handspeiche”, którego odpowiednik w jęz. dolnoniemieckim (Plattdeutsch, używany czasem jeszcze na północy Niemiec) brzmi „Handspake”, więcej na: http://de.wikipedia.org/wiki/Handspeiche. Samo „Speiche” to po niemiecku „szprycha” ( w kole rowerowym), a etymologia tego słowa odnosi się do średniowysokoniemieckiego ‚speiche’ – długi, naostrzony kawałek drewna (za Dudenem).

    Polubienie

  2. Handszpak to słowo, które mogliśmy przejąć albo z angielskiego „handspike”, albo z duńskiego (skąd przyswoili je anglicy) „handspaak”. Obstawiam, że z racji bliższych relacji, zwłaszcza morskich z Danią, nasz „handszpak” pochodzi od słowa duńskiego.

    Polubienie

  3. Słowo „handszpak” pochodzi prawdopodobnie od angielskiego „hand spike” lub duńskiego „handspaak”, co oznacza „drąg służący jako dźwignia”.

    Polubienie

  4. Jestem raczej za pochodzeniem niemieckim w pisowni i słuchu „hand-ręka „. Ale moja młodziutka przyrodniczka zaskoczyła mnie i skierowała w stronę „rąk szpaka” , który kurczowo trzyma się gałęzi ! I taką wersję z uśmiechem uszanowałam.

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.