PROFUNDAL


ZNACZENIE: Głębinowa, pozbawiona światła strefa jeziora.


UŻYCIE: Profundal to dolna strefa głębokich jezior położona poniżej poziomu do którego dociera dość światła słonecznego, aby podtrzymać fotosyntezę. Okresowo w profundalu brakuje tlenu. 


PRZYKŁAD: Dopiero zaczynał przygodę z nurkowaniem, ale postanowił sobie że kiedyś zejdzie aż do profundalu (o ile to w ogóle możliwe).


ETYMOLOGIA: łac. profundus – głęboki

HUMBUG


ZNACZENIE: Inaczej bzdura.


UŻYCIE: Humbug to synonim bujdy, nonsensu, ściemy. Może też odnosić się do osoby – oszusta, ściemniacza, hipokryty.


PRZYKŁAD: Humbugiem, czyli ściemą, określa Boże Narodzenie Scrooge, główna postać „Opowieści wigilijnej” Dickensa.


ETYMOLOGIA: ang. humbug – znaczenie jak wyżej.

PUTTO


ZNACZENIE: Postać chłopczyka występująca w dekoracyjnym malarstwie i rzeźbie.


UŻYCIE: Putto jest szczególnie charakterystyczny dla okresu Odrodzenia. Dekoracja była też popularna w późniejszych okresach we wnętrzach budowli oraz jako ozdoba tarasów, parków i ogrodów.

Może przybierać postać aniołka lub bożka, często nagiego. W liczbie mnogiej putti.


PRZYKŁAD: Jako motyw przewodni pracy na zaliczenie zajęć z fotografii wybrała udokumentowanie putti dekorujących okoliczne budowle.


ETYMOLOGIA: łac. putus – chłopiec.

Photo by Pixabay on Pexels.com

PROZOPAGNOZJA


ZNACZENIE: Utrata zdolności rozpoznawania twarzy.


UŻYCIE: Prozopagnozja to zaburzenie percepcji wzrokowej polegające na upośledzonej zdolności rozpoznawania twarzy znajomych lub widzianych już osób, a w niektórych przypadkach także ich wyrazu emocjonalnego.

Cierpi na nią około 2 proc. ludzi. Zaburzenie to może mieć postać nabytą, w wyniku uszkodzenia mózgu, lub wrodzoną. 


PRZYKŁAD: Na prozopagnozję cierpi podobno Brad Pitt; nie zdziwcie się więc jeśli następnym razem na ulicy zachowa się jakby was nie znał.


ETYMOLOGIA: gr. prósōpon – twarz, maska + agnōsia – nieświadomość.

Photo by Pia Kafanke on Pexels.com

BOMBAST


ZNACZENIE: Inaczej patos, emfaza.


UŻYCIE: Przymiotnik ‚bombastyczny’ to synonim napuszenia, pompatyczności, przesady i nadęcia. Mówi się tak o stylu, języku, utworze.


PRZYKŁAD: Nigdy nie radziła sobie z bombastem, a że z racji zawodu na różne gale zapraszana była często, krytycy wytykali jej nieadekwatność stroju. 


ETYMOLOGIA: niem. Bombast – napuszenie.

Kreacja bombastyczna? A może w sam raz na poranny spacer z psem?
Photo by Khaled Ghareeb on Unsplash

SAHM


ZNACZENIE: Akronim określenia ‚stay-at-home-mum’, czyli kobiety niepracującej w tradycyjnym tego słowa znaczeniu, lecz zajmującej się dziećmi i domem.


UŻYCIE: Skrót ten nie jest w języku polskim używany często, jednak warto go znać z uwagi na popularność w mediach społecznościowych.


PRZYKŁAD: Wahała sie czy użyć hashtagu #kuradomowa, ale wybrała #sahm, który na Instagramie ma ponad 5 milionów postów.


ETYMOLOGIA: ang. stay-at-home-mum – dosłownie, matka pozostająca w domu.

Photo by Elly Fairytale on Pexels.com

DYLETANT

 


ZNACZENIE: Osoba amatorsko interesująca się jakąś dziedziną.


UŻYCIE: Dyletant to osoba, która zajmuje się jakąś dziedziną sztuki lub nauki bez odpowiedniego przygotowania, np. w postaci studiów, przez co traktuje temat zbyt powierzchownie. Inaczej laik.

Dyletant często jest określeniem o zabarwieniu negatywnym, jednak może też mieć wydźwięk neutralny – gdy ktoś mówi np. sam o sobie i swojej wiedzy z lekkim przymrużeniem oka.


PRZYKŁAD: Mimo że jestem w tematach architektonicznych kompletnym dyletantem, ogromną frajdę sprawia mi zwiedzanie gotyckich kościołów – nie do końca wiem jednak nawet, w jakim okresie powstawały.


ETYMOLOGIA: wł. dilettare – lubować się.

Czy architektoniczny dyletant czytający ten podpis jest w stanie powiedzieć w jakim stylu jest ten kościoł?
Photo by Nikita Khandelwal on Pexels.com

TAUMATURG


ZNACZENIE: Inaczej cudotwórca.


UŻYCIE: Taumaturgia to moc czynienia cudów, magia. Może mieć też pejoratywny wydźwięk i oznaczać blagę, mydlenie oczu dla zamaskowania oszustwa.


PRZYKŁAD: Drużyna wyraźnie przegrywała na trzy minuty przed końcem meczu, już tylko taumaturg miałby moc odmienienia losów spotkania. 


ETYMOLOGIA: gr. thaumatourgía – cudotwórstwo.

Photo by RODNAE Productions on Pexels.com

ORTODOKSALNY CZY ORTODOKSYJNY?


POPRAWNIE: Ortodoksalny to przymiotnik określający tę fazę snu, w której nie występują marzenia senne (w przeciwieństwie do snu paradoksalnego).

Ortodoksyjny to z kolei inne nazwanie ściślej wierności doktrynie, dogmatowi, zwłaszcza w ujęciu religijnym. Zachowanie ortodoksyjne charakteryzuje się rygorystycznym przestrzeganiem jakiegoś kodeksu zasad.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Oba wyrazy pochodzą od greckiego orthós – prosty, słuszny, prawdziwy.

Sen ortodoksalny – gdy nic się nie śni
Photo by Pixabay on Pexels.com

EBULIOFOBIA


ZNACZENIE: Lęk przed bańkami.


UŻYCIE: Ebuliofobia może się objawiać zarówno w formie strachu przed bańkami, jakie ktoś puszcza w powietrzu, jak i tymi, jakie powstają na mydle czy są celowo robione w formie kąpielowej piany. Lęk najprawdopodobniej bierze się z nieprzyjemnego doświadczenia z bańkami w dzieciństwie, np. podtopienia się w wannie z pianą czy przewrócenia się w pogoni za latającymi w powietrzu bańkami.


PRZYKŁAD: Wspiął się na wyżyny romantyzmu: kupił szampana, róże, przygotował gorącą kąpiel w pianie… Nie mógł przewidzieć, że jego luba cierpi na ebuliofobię.


ETYMOLOGIA: łac. bulla – bańka.

Photo by Chevanon Photography on Pexels.com