AUSTERIA


ZNACZENIE: Inaczej karczma.


UŻYCIE: Austeria to synonim zajazdu, oberży, gospody, szynku. Najbardziej znana jest austeria sławkowska, czyli zabytkowa, XVIII-wieczna karczma w Sławkowie. Znajduje się ona na szlaku architektury drewnianej województwa śląskiego.


PRZYKŁAD: Zastanawiali się, gdzie zorganizować wesele. Pod uwagę brali m.in. austerię.


ETYMOLOGIA: wł. osteria – jadłodajnia, mała oberża.

GAMBIT


ZNACZENIE: Sposób rozpoczęcia rozgrywki szachowej.


UŻYCIE: Gambit to otwarcie gry szachowej, w której poświęca się pionka dla uzyskania lepszej pozycji albo szybszego rozwoju figur. Znane są również bardziej ryzykowne gambity, które polegają na oddaniu skoczka lub gońca.


PRZYKŁAD: Rozgrywkę przeciwko komputerowi postanowił rozpocząć gambitem.


ETYMOLOGIA: wł gambetto – podstawienie nogi.

ANTYSZAMBROWAĆ


ZNACZENIE: Długo czekać na czyjąś audiencję, na spotkanie z osobą ważną i decyzyjną.


UŻYCIE: Współcześnie czasownik antyszambrować ma wydźwięk żartobliwy, jednak dawniej był to ‚pełnoprawny’ czasownik oznaczający czekanie na spotkanie z decydentem.


PRZYKŁAD: Przez okrągły miesiąc antyszambrował pod drzwiami wszystkich możnych tego świata, jednak i tak nie dostał dofinansowania do swojego nietypowego projektu.


ETYMOLOGIA: fr. antichambre – przedpokój.

DEBIT VS. DEBET


POPRAWNIE: Debit to zezwolenie władz na sprowadzanie lub rozpowszechnianie wydawnictw zagranicznych, a w okresie cenzury, zgoda odpowiedniego urzędu na rozpowszechnianie danej pozycji. Debet z kolei w bankowości określa ujemne saldo na koncie, które powstaje na skutek wypłacenia z niego większej ilości środków niż na nim było. W księgowości natomiast debetem nazywa się lewą stronę rachunku rozliczeniowego, czyli miejsce gdzie wpisuje się aktywa.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Oba wyrazy wywodzą się od łacińskiego słowa debitum, czyli dług.

REZOLUCJA


ZNACZENIE: Inaczej zbiorowa uchwała.


UŻYCIE: Rozulucja to także synonim propozycji (spotkania, zjazdu) lub decyzji władz. Rezolutny to z kolei określenie osoby pewnej siebie, zaradnej i wygadanej.


PRZYKŁAD: Wraz z początkiem nowego roku autorka ma postanowienie, że częściej będzie zamieszczać na blogu słówka, by nikt nie mylił rezolucji z angielskimi noworocznymi resolutions.


ETYMOLOGIA: łac. resolutio – rozwiązanie.

SPASTYCZNY


ZNACZENIE: Polegający na zwiększonym napięciu mięśniowym.


UŻYCIE: Spastyczny to inaczej kurczowy, charakteryzujący się wzmożonym napieciem mięsniowym. Spastyczność jest wynikiem uszkodzenia dróg nerwowych korowo-rdzeniowych, np. na skutek udaru czy porażenia mózgowego. Prowadzi do przykurczów i osłabienia mięśni głównie kończyn, a w konsekwencji do ograniczenia ruchów.


PRZYKŁAD: Nie wiedział, że jest chory, zaczął jednak mieć nietypowe, spastyczne ruchy. Później zdiagnozowano u niego stwardnienie rozsiane.


ETYMOLOGIA: gr. spastikós – ciągnący, rwący.

TYNKTURA


ZNACZENIE: Inaczej lecznicza nalewka ziołowa.


UŻYCIE: Tynktury z kolei to barwy występujące na herbach, tzw. barwy heraldyczne. Najczęściej ograniczały się one do błękitu, czerwieni, zieleni i czerni, oraz dwóch metali: złota i srebra. Jako tynktury traktowano również futra, np. gronostaje. Od końca średniowiecza dopuszczalne było umieszczanie w herbie barw naturalnych, czyli rzeczywistych kolorów przedmiotów ukazywanych jako godła. Niewielka liczba barw wynikała z podstawowej, pierwotnej funkcji herbu – musiał on być dobrze czytelny w trudnych warunkach pola bitwy, z odpowiedniej odległości.


PRZYKŁAD: By znaleźć natchnienie do wyboru tynktur na swój herb, postanowił pomóc sobie pijąc tynkturę.


ETYMOLOGIA: łac. tinctura – barwienie.