TYNKTURA


ZNACZENIE: Inaczej lecznicza nalewka ziołowa.


UŻYCIE: Tynktury z kolei to barwy występujące na herbach, tzw. barwy heraldyczne. Najczęściej ograniczały się one do błękitu, czerwieni, zieleni i czerni, oraz dwóch metali: złota i srebra. Jako tynktury traktowano również futra, np. gronostaje. Od końca średniowiecza dopuszczalne było umieszczanie w herbie barw naturalnych, czyli rzeczywistych kolorów przedmiotów ukazywanych jako godła. Niewielka liczba barw wynikała z podstawowej, pierwotnej funkcji herbu – musiał on być dobrze czytelny w trudnych warunkach pola bitwy, z odpowiedniej odległości.


PRZYKŁAD: By znaleźć natchnienie do wyboru tynktur na swój herb, postanowił pomóc sobie pijąc tynkturę.


ETYMOLOGIA: łac. tinctura – barwienie.

REKAPITULOWAĆ


ZNACZENIE: Podsumowywać dłuższy wywód.


UŻYCIE: Rekapitulować to inaczej powtarzać coś w zwięźlejszej formie, streszczać coś, np. wykład, dyskusję i podawać w zwięźlejszej postaci.


PRZYKŁAD: Zatem rekapitulując, chodzi o to, że macie się nie spóźniać, w przeciwnym razie obcinane będą pensje.


ETYMOLOGIA: łac. recapitulare – podsumowywać.

OPSOMANIAK


ZNACZENIE: Osoba mająca obsesję na punkcie jakiegoś konkretnego rodzaju jedzenia.


UŻYCIE: Opsomania to rodzaj obsesji, która przejawia się ciągłą chęcią jedzenia konkretnej potrawy i/lub jedzenia. Może dotyczyć czegoś wyrafinowanego, np. trufli; sezonowego, np. szparagów; albo zupełnie trywialnej potrawy, np. jajecznicy.


PRZYKŁAD: Zadawał sobie retoryczne pytanie czy to, że kaszę z masłem może jeść trzy razy dziennie we wszystkie dni tygodnia to oznaka, że już jest opsomaniakiem czy jeszcze nie.


ETYMOLOGIA: gr. opson – przyprawianie.

PANGRAM


ZNACZENIE: Krótkie zdanie zawierające wszystkie litery alfabetu.


UŻYCIE: Pangram może być zabawą słowną, często jest jednak również wykorzystywany do sprawdzania poprawności danych tekstowych, poprawności wyświetlania lub drukowania znaków itp. Szczególnie dopracowane pangramy zawierają każdą literę tylko raz.


PRZYKŁAD: „Dość błazeństw, żrą mój pęk luźnych fig” (L. Jakubowicz; „Wiadomości Literackie”, nr 1, 1936, str. 7)


ETYMOLOGIA: gr. pan gramma – każda litera.

KOULROFOBIA


ZNACZENIE: Lęk przed klaunami.


UŻYCIE: Koulrofobia jest najczęściej spotykana u dzieci. Dziwny wygląd klaunów, duże czerwone nosy i nienaturalne kolory włosów sprawiają, że wyglądają one tajemniczo i zdradliwie. Często początek leku wiąże się z byciem w przeszłości zaskoczonym/wystraszonym przez klauna.


PRZYKŁAD: Ponieważ cierpiała na koulrofobię, nigdy nie odważyła się pójść do cyrku.


ETYMOLOGIA: ang. coulrophobia – znaczenie jak wyżej, z greckiego koulro – ten, który chodzi na szczudłach (etymologia niepotwierdzona).

EGZUL


ZNACZENIE: Inaczej wygnaniec.


UŻYCIE: Egzul to synonim banity. Nie należy mylić go z ekspatą, który na obczyźnie jest z wyboru.


PRZYKŁAD: Głównym bohaterem tego tomu powieści jest zagubiony egzul, który okazuje się być nastepcą tronu.


ETYMOLOGIA: łac. exul – znaczenie jak wyżej.

PARTI PRIS


ZNACZENIE: Wym. [parti pri], w pierwszym wyrazie akcent na koncowe ‚i’; inaczej uprzedzenie.


UŻYCIE: Parti pris to z góry powzięte zdanie, opinia czy pogląd, którego nie chce się zmienić. W liczbie mnogiej: partis pris. Również w znaczeniu przymiotnikowym.


PRZYKŁAD: Ta dyskusja nie ma sensu; ty ze swoim parti pris jesteś całkowicie zamknięty na logiczne argumenty.


ETYMOLOGIA: fr. parti pris – znaczenie jak wyżej.