RETORTA


ZNACZENIE: Ogniotrwała komora lub cylinder.


UŻYCIE: Retorta służy do suchej destylacji drewna lub węgla albo do otrzymywania łatwo lotnych metali. Dawniej określano tak szklane naczynie laboratoryjne w kształcie fajki, używane do destylacji.


PRZYKŁAD: Szukał rysunku do zilustrowania zawodu chemika i ostatecznie zdecydował się na retortę.


ETYMOLOGIA: łac. retorquēre – odwrócić.

SUSPENSJA


ZNACZENIE: Inaczej zawiesina.


UŻYCIE: Suspensja stosowana jest w medycynie do sporządzania leków, do kąpieli leczniczych oraz do badania przewodu pokarmowego. Określenie odnosić się też może do kary. W Kościele katolickim jest to kara wobec duchownego, polegająca na zakazie wykonywania niektórych lub wszystkich czynności duszpasterskich lub urzędowych. Nie mylić z suspensorium.


PRZYKŁAD: Na zaliczenie pierwszego semestru chemii mieli z otrzymanych składników doprowadzić do powstania suspensji. Cały czas wychodził mu jednak gaz, wiedział więc że łatwo zaliczenia nie dostanie.


ETYMOLOGIA: łac. suspensio – zawieszenie, powstrzymanie.

CYBET


ZNACZENIE: Wydzielina przyodbytniczych gruczołów cybety stosowana w przemyśle perfumeryjnym.


UŻYCIE: Cybet to ekstrakt z wysuszonych gruczołów okołoodbytniczych wydzielających feromony pochodzących od ssaków z podrodziny wiwerowatych, nazywanych cywetami lub cybetami. Stosowany jest jako utrwalacz zapachowy w perfumach. Także cywet.


PRZYKŁAD: Będąc na wycieczce w Senegalu przewodnik pokazał im cybet, substancję przypominającą kolorem i konsystencją masło. Wzdrygnął się na myśl, że znajduje się ona w perfumach, które tego ranka użył.


ETYMOLOGIA: Od nazwy zwięrzęcia – cybety afrykańskiej.

DEET


ZNACZENIE: Związek chemiczny stosowany do odstraszania owadów.


UŻYCIE: DEET jest skuteczny m.in. w walce z komarami i meszkami. Czas ochrony po naniesieniu DEET na skórę lub ubranie zależy od stężenia związku w preparacie (podawanym w składzie produktu). Według badań wyższe niż 50-proc. stężenia DEET nie wydłużają jednak istotnie czasu ochrony przeciw komarom. Substancja ta odstrasza owady, ale ich nie zabija.


PRZYKŁAD: Dzisiejsze doodle poświęcone są kubańskiemu naukowcowi, Carlosowi Finlayowi (1833-1915), który opisał rolę komarów w rozprzestrzenianiu się zółtej febry. DEET jako odstraszacz zaczęto stosować dopiero pół wieku po jego śmierci.


ETYMOLOGIA: łac. diethyltoluamidum – N,N-Dietylo-m-toluami, znaczenie jak wyżej.

EOZYNA


ZNACZENIE: Barwa przypominająca połączenie bladoróżowego i łososiowego (patrz zdjęcie poniżej).


UŻYCIE: Eozyna to z chemicznego punktu intensywny czerwony sztuczny barwnik trójfenylometanowy powstały przez wprowadzenie do cząsteczki fluoresceiny czterech atomów bromu. Wykorzystywany jest do barwienia tkanin (głównie jedwabiu), papieru, preparatów mikroskopowych oraz w analizie chemicznej.


PRZYKŁAD: – O, kupiłaś sobie sukienkę w kolorze majtkowym. – Wypraszam sobie, to eozyna!


ETYMOLOGIA: gr. eós – świt, jutrzenka.

000406-01-kolor-eozyna