ODEON


ZNACZENIE: Starożytna budowla przeznaczona na występy muzyczne i teatralne.


UŻYCIE: Odeon podobnie jak teatr miał amfiteatralną widownię, ale przykrytą dachem ze względów akustycznych. Posiadał orchestrę dla chóru i podium dla muzyków. Odeony były mniejsze od teatrów. Odeon to także typ orkiestry grający muzykę rozrywkową, popularny na przełomie XIX i XX wieku. Orkiestra ta złożona była z dowolnej liczby muzyków grających na instrumentach dętych, z kwintetu smyczkowego i perkusji. Odeon to również brytyjska sieć kin, największa w Europie, która została założona w 1928 roku przez Oskara Deutscha. Według źródeł związanych z firmą nazwa jest akronimem hasła reklamowego: „Oscar Deutsch Entertains Our Nation” (ang. Oskar Deutsch zabawia nasz naród)


PRZYKŁAD: Prawdopodobnie najstarszy odeon został zbudowany z inicjatywy Peryklesa około 442 p.n.e. w Atenach na południowo-wschodnim zboczu Akropolu.


ETYMOLOGIA: łac. odeum – znaczenie jak wyżej.

FALEŃ


ZNACZENIE: Linka do holowania bąka.


UŻYCIE: Faleń służy do holowania bąka, czyli małej łodzi sportowej, za rufą statku. Może też być używany do cumowania łodzi.


PRZYKŁAD: Pies zjadł mu falenia, więc miał poważny problem z zacumowaniem.


ETYMOLOGIA: hol. vanglijn – lina cumownicza.

PERIEGETA


ZNACZENIE: Inaczej autor przewodnika krajoznawczego.


UŻYCIE: Periegeta w swoich opisach szczególny nacisk kładzie na omówienie pomników sztuki. Określenie to najczęściej odnosi się do autorów starożytnych, takich jak np. Pauzaniasz. Dziełem periegety jest periegeza.


PRZYKŁAD: Z nadchodzącą wiosną chciał poczuć się jak periegeta, stworzył więc bloga, na którym w szczegółach opisuje okolice.


ETYMOLOGIA: gr. periēgesis – oprowadzanie.

ŁUZA


ZNACZENIE: Jeden z sześciu otworów w stole bilardowym, do których wpadają bile.


UŻYCIE: Zwykły stół bilardowy ma sześć łuz. Po raz pierwszy pojawiły się one w bilardach amerykańskich w XIX wieku. W profesjonalnych stołach snookerowych (bilard angielski) pod płytą znajduje się elektryczna prowadnica, która oddziela wbite do łuzy czerwone bile (które po wbiciu nie wracają już na stół) od innych bil, które w trakcie gry na niego wracają. Ułatwia to sędziemu szybkie wyciągnięcie właściwej bili spod stołu.


PRZYKŁAD: Był osiedlowym mistrzem w bilard. Potrafił bezbłędnie trafiać do łuz z zamkniętymi oczami i po wypiciu kilku piw.


ETYMOLOGIA: Nieznana.

GAMBIT


ZNACZENIE: Sposób rozpoczęcia rozgrywki szachowej.


UŻYCIE: Gambit to otwarcie gry szachowej, w której poświęca się pionka dla uzyskania lepszej pozycji albo szybszego rozwoju figur. Znane są również bardziej ryzykowne gambity, które polegają na oddaniu skoczka lub gońca.


PRZYKŁAD: Rozgrywkę przeciwko komputerowi postanowił rozpocząć gambitem.


ETYMOLOGIA: wł gambetto – podstawienie nogi.

MYRMEKOLOGIA


ZNACZENIE: Nauka zajmująca się mrówkami.


UŻYCIE: Myrmekologia to gałąź entomologii (nauki o owadach) zajmująca się badaniem mrówek zarówno w ich środowisku naturalnym, jak i w sztucznym. Myrmekolodzy hodują mrówki korzystając ze sztucznych gniazd, tzw. formikariów (które mogą wyglądać tak) w celu obserwowania i poznawania ich zachowania.


PRZYKŁAD: Od zawsze fascynowały go owady. Nie mógł jednak zdecydować jaką specjalizację wybrać: myrmekologię czy lepidopterologię.


ETYMOLOGIA: gr. mýrmeks – mrówka

ANTREPRYZA


ZNACZENIE: Dawniej przedsiębiorstwo teatralne lub cyrkowe.


UŻYCIE: Antrepryza zakładana była przez osobę prywatną, tzw. antreprenera. Mógł on być też organizator imprez widowiskowych. Antrepryza była w XIX w. często spotykaną formą organizacji zespołów wędrownych.


PRZYKŁAD: Wystąpił do UE o dofinansowanie projektu antrepryzy. Został odrzucony na wstępnym etapie, ponieważ urzędnik nie wiedział o co we wniosku chodzi.


ETYMOLOGIA: fr. entreprendre – przedsiębrać.