PALINGENEZA


ZNACZENIE: Inaczej reinkarnacja.


UŻYCIE: Palingeneza to także występowanie w rozwoju zarodkowym cech osobniczych, które zanikły u dorosłych osobników danego gatunku w wyniku procesu ewolucji. W znaczeniu geologicznym oznacza proces gromadzenia się wtórnych ciekłych stopów minerałów łatwotopliwych pod wpływem wysokiej temperatury.


PRZYKŁAD: Palingeneza światów to koncepcja filozoficzna zgodnie z którą świat powtarzał się i będzie powtarzać się wciąż w tej samej postaci nieskończenie wiele razy.


ETYMOLOGIA: gr. pálin – w tył + génesis – pochodzenie.

REFULACJA VS REFUTACJA


POPRAWNIE: Refulacja to inaczej prace związane z poszerzaniem lub ochroną plaży. Polegają na przewożeniu piasku z dna morza i rozkładaniu go wzdłuż brzegu. Refutacja z kolei to obalenie zarzutu za pomocą argumentu lub dowodu. W szerszym znaczeniu refutacja to wykazanie fałszu lub czyjegoś błędu.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Refutacja pochodzi od łacińskiego refutare, oznaczającego zbicie dowodu, zaprzeczenie. Etymologia refulacji nie jest znana.

UROBOROS


ZNACZENIE Symbol przedstawiający węża z ogonem w pysku pożerającego samego siebie (patrz niżej).


UŻYCIE: Uroboros jest charakterystyczny dla symboliki staroegipskiej i greckiej. Wizerunek pożerającego się węża oznacza fizyczną i duchową jedność wrzechrzeczy, która jest wieczna i będzie się nieskończenie odradzać. Uroboros to symbol cyklicznego powtarzania – obiegu czasu, odnawiania się świata i światów, śmierci i odrodzenia, nieśmiertelności.


PRZYKŁAD: Filozofia Junga korzysta z wizerunku Uroborosa do określenia wczesnego okresu rozwoju, jeszcze zanim rozwinie się tożsamość seksualna.


ETYMOLOGIA: gr. ouroboros – znaczenie jak wyżej.

AUTOTELICZNY


ZNACZENIE Będący celem samym w sobie.


UŻYCIE: Przymiotnika tego często używa się określając dzieło artystyczne, szczególnie literackie. Mowa wówczas o utworze będący celem samym w sobie albo usprawiedliwiającym się, tłumaczącym się samo przez się, a nie przez okoliczności zewnętrzne. Wartość autoteliczna z kolei to wartość najwyższa, centralna.


PRZYKŁAD: Jego autoteliczną zasadą było nieczynienie innym, czego sam nie chciałby odczuwać. Niemożność spełnienia swoich założeń pchnęła go ku samobójstwu. Z pewnością nie mógł tego wyrządzić nikomu innemu.


ETYMOLOGIA: gr. autotelēs – absolutny, niezależny, sam sobą kierujący.

ATARAKSJA


ZNACZENIE: Równowaga ducha, niewzruszoność wobec zdarzeń zewnętrznych, zwłaszcza przeciwności losu.


UŻYCIE: Ataraksja to stan ducha propagowany przez stoików, sceptyków i cyników zakładający wewnętrzny spokój człowieka, który nie może być zmącony wydarzeniami zewnętrznymi. Ataraksja do pewnego stopnia jest utożsamiana ze stanem obojętności wobec odczuwanej przez daną osobę krzywdę i doświadczane problemy. Ataraktyki to z kolei określenie leków uspokajających o łagodnym działaniu.


PRZYKŁAD: Jego ataraksja sprawiała, że każdy czuł się przy nim niezrównoważony psychicznie – nawet śmierć bliskiej osoby nie była w stanie wyprowadzić go z równowagi i skłonić do płaczu. Nie wierzę, że nie szprycował się ataraktykami.


ETYMOLOGIA: gr. atáraktos – niewzruszony, spokojny.