INUITA


ZNACZENIE: Inaczej Eskimos.


UŻYCIE: Inuici to rdzenni mieszkańcy obszarów arktycznych Kanady, USA, Rosji (Syberia) i Danii (Grenlandia). Inuici należą do rodziny ludów azjatyckich. Dla Inuitów popularne określanie ich mianem Eskimosów jest obraźliwe, ponieważ w ich języku słowo Eskimos tłumaczy się jako „zjadacz surowego mięsa”.


PRZYKŁAD: Jedną z atrakcji podczas naszej wizyty w Grenlandii była wizyta w wiosce Inuitów. Podczas noclegu w igloo przekonałam się, że w tym lodowym domku faktycznie jest ciepło.


ETYMOLOGIA: Inuit – nazwa własna.

XOCOLATL


ZNACZENIE: Wym. [szokolatl]; gorzka czekolada do picia.


UŻYCIE: Produkowana z palonego i mielonego kakao czekolada pochodzi z Ameryki Środkowej, a ludy indiańskie piły ją już ponad 3 tys. lat temu. W czasach prekolumbijskich czekoladę spożywało się jako gorzki napój, często z dodatkiem chili. Po odkryciu czekolady, Europejczycy zamienili chili na cukier i mleko, a następnie zaczęto produkcję czekolady w tabliczkach. Mimo że pierwotnie czekolada wywodzi się z Ameryki, dziś w jej produkcji dominuje Afryka, a szczególnie Wybrzeże Kości Słoniowej.


PRZYKŁAD: Pierwsza europejska czekoladziarnia powstała w XVII w. w Londynie, mieście, w którym w niedzielę zakończył się Tydzień Czekolady – xocolatl grała tam z pewnością pierwszoplanową rolę.


ETYMOLOGIA: nahuatl xocolatl – gorzka woda.

BATASUNA


ZNACZENIE: Baskijska nielegalna partia separatystyczna; domniemane zbrojne ramię ETA (Euskadi Ta Askatasuna – Kraj Basków i Wolność), organizacji walczącej o niepodległość hiszpańskiego regionu Kraju Basków.


UŻYCIE: Organizacja Herri Batasuna („jedność ludzi”) została założona w 1978 r. i działała jako baskijska partia o poglądach nacjonalistycznych. Aby uniemożliwić delegalizację organizacji, często zmieniano jej nazwę, jednak w 2003 r. Batasuna została zdelegalizowana pod zarzutem prowadzenia działań terrorystycznych. Członkowie organizacji swoje działania (m.in. podkładanie bomb) tłumaczyli potrzebą walki o niepodległość regionu Kraju Basków (północ Hiszpanii).


PRZYKŁAD: O hiszpańskich niepokojach w Kraju Basków zrobiło się ponownie głośno po weekendowym ogłoszeniu przez ETA zawieszenia broni. Kilka dni wcześniej Batasuna przedstawiła ośmiopunktowy program zakończenia przemocy w regionie. Rząd Hiszpanii jest jednak tymi rewelacjami nieusatysfakcjonowany – by przystąpić do jakichkolwiek rozmów, żąda złożenia broni przez separatystów.


ETYMOLOGIA: bask. batasuna – jedność.

ABDERYTA


ZNACZENIE: Inaczej głupiec, tępak, nieuk.


UŻYCIE: Określenie to przejęte jest od starożytnych Greków, którzy stosowali je do nazywania osób mało inteligentnych. Abdera była miastem portowym w Tracji, i mimo że pochodzili z niej m.in. Demokryt czy Protagoras (znani filozofowie), to jednak Grecy uważali pochodzących stamtąd ludzi za wyjątkowo nierozgarniętych.


PRZYKŁAD: Polityczna poprawność nie pozwala ci nazwać mało inteligentnego współpracownika dosłownym „tępak”? Gdy rzucisz hasło „abderyta” on z pewnością nie zrozumie, że go obrażasz, a ty dasz upust swojej frustracji spowodowanej pracą z głupkiem.


ETYMOLOGIA: gr. abderites – mieszkaniec Abdery.

JABULANI


ZNACZENIE: Nazwa oficjalnej piłki Mistrzostw Świata w RPA.


UŻYCIE: Piłka pomalowana jest na 11 kolorów, które reprezentują 11 graczy każdej drużyny, 11 oficjalnych języków Republiki Południowej Afryki oraz 11 społeczności południowoafrykańskich, które witały uczestników mistrzostw. Finał mistrzostw będzie rozgrywany piłką w kolorze złotym – jo’bulani – która jest połączeniem słów jabulani i jo’burg (Johannesburg), miasta będącego oficjalną siedzibą mistrzostw.


PRZYKŁAD: Chińczykom nie udało zakwalifikować się na Mistrzostwa Świata, ale mają w nie ważny wkład – to właśnie w Kraju Środka produkowana jest oficjalna piłka jabulani.


ETYMOLOGIA: zulu jabulani – świętować, celebrować.