SATRAPA


ZNACZENIE: Inaczej despotyczny władca.


UŻYCIE: Satrapa to surowy władca, tyran, autokrata. W starożytnej Persji satrapą nazywano namiestnika prowincji (satrapii), zwyczajowo miał on nieograniczoną władzę.


PRZYKŁAD: Nawet pozytywny finał konfliktu na Ukrainie nie da pewności, że kraj ten wydobędzie się spod rządów satrapów.


ETYMOLOGIA: łac. satrapia – znaczenie jak wyżej.

MARENGO


ZNACZENIE: Kolor ciemnoszary.


UŻYCIE: Marengo to kolor nieco jaśniejszy od grafitowego. To również gruba wełniana tkanina używana do szycia np. płaszczy. Marengo to także imię słynnego konia, jakiego Napoleon dosiadał m.in. w zwycięskiej bitwie pod Marengo (1800 r.). W jej wyniku Austriacy wycofali się z Włoch. Wyraz jest nieodmienny.


PRZYKŁAD: Na dzisiejszą przejażdżkę ubrała się w tonacji marengo.


ETYMOLOGIA: Od nazwy miasta Marengo we Włoszech.

BUSTROFEDON


ZNACZENIE: pisanie kolejnych linijek tekstu na przemian od lewej ku prawej i od prawej ku lewej stronie (patrz zdjęcie).


UŻYCIE: Bustrofedon był stosowany w piśmie greckim w okresie różnicowania się tego pisma od jego pierwowzoru, czyli pisma fenickiego, w którym litery stawiano od prawej do lewej. W bustrofedonie w wierszach zapisywanych od prawej do lewej litery także były zapisywane lustrzanie.


PRZYKŁAD: W ramach ćwieczeń umysłu zaczął robić notatki w bustrofedonie.


ETYMOLOGIA: gr. boustrophēdon – zawracający jak woły w orce.

Boustrophedon

źródło: Wikipedia

KRYPTOZOOLOGIA


ZNACZENIE: Badania nad gatunkami zwierząt, występujących w podaniach, legendach i relacjach świadków, a których istnienie odrzuca współczesna zoologia, ze względu na brak wiarygodnych, naukowych dowodów.


UŻYCIE: Kryptozoologia zajmuje się także badaniem możliwości istnienia gatunków zwierząt uważanych za wymarłe przez zoologię. Zoologia posiada dość rygorystyczne zasady uznawania nieznanych dotąd gatunków za istniejące. Aby uznać za istniejący musi być przedstawiony minimum jeden osobnik postulowanego gatunku, albo dostarczenie próbek tkanek z których da się wyodrębnić DNA plus wyraźne zdjęcia ukazujące całą sylwetkę zwierzęcia z trzech różnych stron.


PRZYKŁAD: Wśród najpopularniejszych stworów opisywanych przez ekspertów kryptozoologii wymienia się krakena oraz Yeti.


ETYMOLOGIA: gr. kryptos – ukryty + zoon – zwierzę + logos – nauka.

PROZOPOGRAFIA


ZNACZENIE: Metoda badań historycznych polegająca na zbiorczej analizie danych dotyczących przedstawicieli określonej grupy.


UŻYCIE: Prozopografia najczęściej dotyczy elit politycznych i społecznych. Jest stosowane przez historyków od ok. 1930. Rosnąca popularność prozopografii (mimo że jest ostro krytykowana) wynika stąd, że zbierane dane nadają się do komputeryzacji i umożliwiają szerokie uogólnienia na temat grup.


PRZYKŁAD: Prozopografia jest stosowana m.in. do określania trendów związanych z rozwojem karier zawodowych przedstawicieli elit.


ETYMOLOGIA: gr. prósopon – twarz, wygląd, osoba + gráphein – pisać.

MARID


ZNACZENIE: Demon z mitologii arabskiej.


UŻYCIE: Marid to potężny i okrutny demon, utożsamiany z żywiołem wody. Został zaadaptowany do światów fantasy np. w grze fabularnej Dungeons & Dragons.


PRZYKŁAD: Marida, często czyhającego na ludzi na drogach, zabić można cytując werset z Koranu.


ETYMOLOGIA: arab. مارد‎ – znaczenie jak wyżej.

DZIWER


ZNACZENIE: Falisty deseń na lufach strzelb.


UŻYCIE: Dziwer powstaje w wyniku wielokrotnego zgrzewania ze sobą miękkiego żelaza z twardą stalą o wysokiej zawartości węgla, bądź stali ze stalą, gdzie różnica w zawartościach węgla musi być znaczna, aby wzór stał się widoczny. Miecz dziwerowany składał się najczęściej z twardej, wysokowęglowej stali, która była rdzeniem ostrza, oraz niskowęglowej, bardziej miękkiej stali. Dzięki takiemu połączeniu stawał się bardziej odporny na naprężenia, a klingi stawały się bardziej elastyczne.


PRZYKŁAD: Pierwsze dziwery pojawiły się w Europie na broni Celtów.


ETYMOLOGIA: pers. dżewher – znaczenie jak wyżej.