PANGRAM


ZNACZENIE: Krótkie zdanie zawierające wszystkie litery alfabetu.


UŻYCIE: Pangram może być zabawą słowną, często jest jednak również wykorzystywany do sprawdzania poprawności danych tekstowych, poprawności wyświetlania lub drukowania znaków itp. Szczególnie dopracowane pangramy zawierają każdą literę tylko raz.


PRZYKŁAD: „Dość błazeństw, żrą mój pęk luźnych fig” (L. Jakubowicz; „Wiadomości Literackie”, nr 1, 1936, str. 7)


ETYMOLOGIA: gr. pan gramma – każda litera.

PARONOMAZJA


ZNACZENIE: Figura stylistyczna polegająca na zestawieniu wyrazów podobnie brzmiących, lecz o innym znaczeniu.


UŻYCIE: Paronomazja to figura retoryczna posługująca się różnymi odmianami gry słów. Była często stosowana przez romantyków i futurystów, a także przez poetów współczesnych, m.in. M. Białoszewskiego, Z. Bieńkowskiego czy J. Tuwima.


PRZYKŁAD: „Ma przyjechać do mnie Ania do Anina, /Ania z Manią, więc nie minie parę dni, a /Mania z Anią nie ominą mnie tu – i na /Imieniny me przyjadą do Anina”, Julian Tuwin, Lament aniński.


ETYMOLOGIA: gr. paronomasía – znaczenie jak wyżej.

BOMBAST


ZNACZENIE: Inaczej patos, emfaza.


UŻYCIE: Bombastyczny to z kolei synonim napuszenia, pompatyczności, przesady i nadęcia. Mówi się tak o stylu, języku, utworze.


PRZYKŁAD: Nigdy nie radziła sobie z bombastem, przez co zawsze ubierała się nieadekwatnie, żeby nie powiedzieć śmiesznie.


ETYMOLOGIA: niem. Bombast – napuszenie.

ENANCJOSEMIA


ZNACZENIE: Przeciwstawność znaczeń jakiegoś wyrazu.


UŻYCIE: Enancjosemia to przypadek, w którym jeden wyraz ma dwa przeciwne znaczenia. Także enantiosemia.


PRZYKŁAD: ‚Pożyczać’ może znaczyć ‚udzielać pożyczki’ lub ‚zaciągać pożyczkę’. Podobnie z angielskim ‚custom’ oznaczającym coś ‚standardowego’ lub rzecz ‚szytą na miarę’.


ETYMOLOGIA: gr. enantíios – przeciwległy, wrogi.

WERNAKULARNY


ZNACZENIE: W odniesieniu do języka: ojczysty, rodzimy.


UŻYCIE: Język wernakularny przeciwstawia się językowi urzędowemu (np. język kurdyjski a język turecki w Turcji), czy językowi standardowemu (dialekt bawarski a standardowy język niemiecki).


PRZYKŁAD: Mimo że cała społeczność opowiadała się za uczeniem dzieci w języku wernakularnym, ostatecznie na wszystkich szczeblach edukacji wprowadzono lekcje w języku urzędowym.


ETYMOLOGIA: łac. vernaculus – rodzimy, domowy.

CORRIGENDA


ZNACZENIE: Inaczej errata.


UŻYCIE: W liczbie pojedynczej corrigendum. Corregidor, wym. [korrehidor], akcent na ostatnie 'o', to z kolei hiszpański urzędnik, sędzia ziemski, burmistrz.


PRZYKŁAD: Wniosek przedstawiony po pierwszym rozdziale wydał się jej wewnętrznie sprzeczny. Okazało się, że miała rację, po tym jak sprawdziła corrigendum.


ETYMOLOGIA: łac. corrigere - poprawiać.

OGHAM


ZNACZENIE: Wym. [ogem] lub [oem]; pismo celtyckie.


UŻYCIE: Ogham to pismo alfabetyczne, którym posługiwała się ludność celtycka Wysp Brytyjskich od IV w. do końca średniowiecza. Także pismo ogamiczne. Ma ono postać kresek, umieszczonych prostopadle lub skośnie na jednej osi (patrz zdjęcie poniżej). Ogamy podzielone były na cztery grupy zwane aicme, zawierające po pięć znaków każda. Trzy pierwsze aicme zawierały spółgłoski, a ostatnia aicme zawierała wszystkie samogłoski. Inskrypcje na grobach, stelach i kamieniach pisane były pionowo i czytane z dołu do góry. Natomiast pismo ogamiczne w manuskryptach zapisywano tak, że oś pisma była położona poziomo – wtedy czytano znaki od prawej do lewej.


PRZYKŁAD: Zmartwił się, że w szkole w Irlandii jego dziecko musiało uczyć się języka celtyckiego, jednak już nie jego zapisywania w ogham.


ETYMOLOGIA: celt. ogham - nazwa własna.

Ogham

źródło: Wikipedia