BENJI


ZNACZENIE: Wym. [bendżi]; potocznie studolarówka.


SZERZEJ: Benji to określenie banknotu studolarowego, w liczbie mnogiej dopuszczalne są dwie formy: benjies oraz benjis. Po polsku można z nich zrobić bendżisy lub beńki.


PRZYKŁAD: Nie mam drobnych, a przecież nie zapłacę za puszkę coli benjim, bo pomyślą, że bank obrabowałam.


ETYMOLOGIA: ang. benji – zdrobnienie od umieszczonego na studolarówkach wizerunku Benjamina Franklina.

TAIKONAUTA


ZNACZENIE: Chiński kosmonauta.


UŻYCIE: Z kolei nazwy kosmonauta i astronauta są synonimami. Po pierwszym chińskim orbitalnym locie załogowym, prasa zachodnia zaczęła wobec chińskich astronautów używać żartobliwego określenia taikonauta. Oficjalne chińskie media używają terminu yǔhángyuán (宇航员) – kosmiczny nawigator (podróżnik). W kolokwialnym chińskim istnieje jednak podobny zwrot – taikong ren (太空人), czyli „człowiek kosmosu”.


PRZYKŁAD: Pierwszy taikonauta, Yang Liwei, poleciał w kosmos w 2003 roku. Tym samym Chiny stały się trzecim krajem zdolnym do wysłania człowieka w kosmos.


ETYMOLOGIA: chin. taikong – przestrzeń kosmiczna.

ADIUSTOWAĆ


ZNACZENIE: Przygotować tekst do druku pod względem ortograficznym, interpunkcyjnym, stylistycznym i graficznym.


UŻYCIE: Adiustacja polega na ręcznym naniesieniu na maszynopisach lub wydrukach dyspozycji dla osoby dokonującej składu i łamania tekstu. Dyspozycje te mają formę znaków korektorskich, dopisków tekstowych oraz ewentualnie innych potrzebnych oznaczeń. Adiustacja może być nanoszona przez więcej niż jedną osobę, a także dotyczyć np. dubbingu czy scenariusza.


PRZYKŁAD: Gdy redaktor skończył pisać komentarz, do zamknięcia gazety pozostało mu już tylko zadiustowanie tekstów dziennikarzy.


ETYMOLOGIA: łac. ad – do + iustus – słuszny.

ENTOURAGE


ZNACZENIE: Wym. [ąturaż], akcent na ‚a’; otoczenie.


UŻYCIE: Entourage to inaczej przedmioty otaczające, środowisko; w dopełniaczu entourage’u. Można spotkać także spolszczony zapis: anturaż.


PRZYKŁAD: Organizując pokaz zadbano o każdy element entourage’u, jednak zapomniano, by ktoś zastanowił się również nad scenariuszem spotkania.


ETYMOLOGIA: fr. entourage – znaczenie jak wyżej.

ORTOEPIA


ZNACZENIE: Nauka poprawnego mówienia.


UŻYCIE: Ortoepia to nauka ustalająca zasady poprawności językowej. W skład ortoepii wchodzą również ortofonia – ustalająca zasady poprawnej wymowy i poprawnego brzmienia wyrazów oraz ortografia, czyli ogół zasad i przepisów dotyczących poprawnego pisania.


PRZYKŁAD: Mam nadzieję, że na Słowie dnia ciekawostki znajdą także osoby studiujące ortoepię.


ETYMOLOGIA: gr. orthós – prosty, słuszny, prawdziwy.

KRAKAUER


ZNACZENIE: Akcent na pierwsze ‚a’; żartobliwe określenie mieszkańca Krakowa.


UŻYCIE: Jon Krakauer to z kolei amerykański alpinista i pisarz, w 1998 r. nominowany do nagrody Pulitzera. David Krakauer to natomiast klarnecista, grający głównie muzykę klezmerską.


PRZYKŁAD: Krakowianie to oficjalne określenie mieszkańców Krakowa. Ci z nich co mają do siebie dystans nie obrażają się jednak, gdy nazwać ich Krakusami czy Krakauerami, prawda?


ETYMOLOGIA: niem. Krakau – Kraków.

ALEKSJA


ZNACZENIE: Inaczej niezdolność czytania.


UŻYCIE: Aleksja może być wrodzona lub nabyta na skutek uszkodzenia lewej półkuli mózgu, nazywana jest też „ślepotą słowną”. Osoby na nią cierpiące nie mają zaburzeń wzroku czy słuchu i potrafią rozumieć słowa wymawiane. Aleksjanie z kolei to zgromadzenie zakonne powstałe w XIV w., oparte na regule augustiańskiej.


PRZYKŁAD: W skrajnych przypadkach, osoba dotknięta aleksją zachowuje zdolność pisania (spontanicznie i pod dyktando), jednak nie potrafi odczytać słów, które sama zapisała.


ETYMOLOGIA: łac. legere – czytać.