LIBERIA


ZNACZENIE: Mundur dla służby, np. w hotelach, restauracjach etc.


UŻYCIE: Liberia to także nazwa najstarszej z afrykańskich republik (powstałej w 1847 r.), graniczącej z Sierra Leone, Gwineą oraz Wybrzeżem Kości Słoniowej. Stolica kraju to Monrowia, która swoją nazwę zawdzięcza prezydentowi USA Jamesowi Monroe’owi.


PRZYKŁAD: We wszystkich hotelach w jakich zatrzymywaliśmy się w Liberii służba hotelowa nosiła liberie.


ETYMOLOGIA: łac. libertatio – znaczenie jak wyżej.

TANOREKSJA


ZNACZENIE: Uzależnienie od opalania.


UŻYCIE: Tanorektyk wciąż chce być opalony, a jednocześnie, bez względu na faktyczny kolor skory, cały czas wydaje mu się, że jest zbyt blady, czyli (w jego mniemaniu) nieatrakcyjny. Tanorektycy, z powodu zbyt częstego opalania na słońcu lub w solarium, są narażeni na negatywne skutki przyjmowania zbyt dużych dawek promieni UVA i UVB: przedwczesne zmarszczki, uszkodzenie wzroku, nowotwory, poparzenia skóry i wiele innych.


PRZYKŁAD: Nawet jeśli jeszcze nie cierpisz na tanoreksję, nie korzystaj z solarium zbyt często – comiesięczna wizyta powinna wystarczyć, by skóra była ładnie opalona, ale też nienarażona na negatywne skutki opalania.


ETYMOLOGIA: ang. tan – opalanie, opalenizna + gr. oreksis – pragnienie, apetyt.

SZLAFMYCA


ZNACZENIE: Miękka czapka męska używana niegdyś do spania.


UŻYCIE: Szlafmyca zakładana była przede wszystkim w obawie przed przeciągami. Spiczasta końcówka czapki często była ozdabiana pomponem lub tzw. kutasem.


PRZYKŁAD: Zrzucaj laczki, wciągaj szlafmycę i wskakuj pod pierzynę!


ETYMOLOGIA: niem. schlafen – spać; Mütze – czapka.

PRET-A-PORTER


ZNACZENIE: Wymawiane: [pretaporte], akcent na ostatnie „e”; kolekcja ubrań z linii „popularnej”, dostępna w sklepach.


UŻYCIE: Przeciwieństwem kolekcji pret-a-porter jest haute couture (wymawiane: [ot kotyr], akcent na y) – czyli ubrania szyte na zamówienie, często w pojedynczych egzemplarzach, nierzadko nienadające się do codziennego noszenia ze względu na swoją przesadną „zdobność”, ekstrawagancję etc.


PRZYKŁAD: Robert Altman jest twórcą komedii „Pret-a-porter”, w której występuje wiele znanych modelek. Na wybiegach noszą one ubrania zarówno z kolekcji pret-a-porter, jak i często dużo droższe stroje haute couture.


ETYMOLOGIA: fr. pret-a-porter – gotowe do noszenia; fr. haute couture – wysokie krawiectwo.

BIKINI


ZNACZENIE: Dwuczęściowy, damski kostium plażowy.


UŻYCIE: W przeciwieństwie do kostiumu jednoczęściowego, bikini jest szczególnie praktyczne przy opalaniu – odkrywa więcej ciała. Jest jednak mniej wygodne do pływania – istnieje ryzyko, że bikini, szczególnie na silniejszej fali, „przemieści się”.


PRZYKŁAD: W teorii bikini to kostium damski, ale jak nazwać zielony strój, w którym dumnie paradował Borat? Niby był jednoczęściowy, ale odsłaniał, hm, sporo. Jakieś pomysły?


ETYMOLOGIA: Współczesny kostium dwuczęściowy zawdzięcza swoją nazwę francuskiemu inżynierowi Louisowi Reardowi. Mimo że zawodowo Reard zajmował się samochodami, pomagał też matce w prowadzeniu w Paryżu sklepu z damską bielizną. W 1946 r. Reard ochrzcił dwuczęściowy kostium kąpielowy nazwą bikini – na cześć pięknego atolu Bikini w Mikronezji, na południowym Pacyfiku. Te same wyspy, kilka miesięcy później, były miejscem prób nuklearnych podejmowanych przez armię amerykańską.

FEERYCZNY


ZNACZENIE: Charakteryzujący się bogactwem i różnorodnością barw, pulsujących świateł lub wibrujących dźwięków.


UŻYCIE: Feeria (nie feria!) to widowisko teatralne charakteryzujące się baśniową, ociekającą kolorami i rozbrzmiewającą dźwiękami oprawą. Feerią barw może się charakteryzować obraz, krajobraz, wzór na tapecie etc.


PRZYKŁAD: – Jak podoba ci się dzisiejszy strój naszej księgowej? – Masz na myśli ten, hmm, feeryczny zestaw? – Zawsze podziwiałam cię za delikatność, ja nazwałabym go skrajnie kiczowatym.


ETYMOLOGIA: fr. feerie – czary; wróżka.

AZULEJO


ZNACZENIE: Wymawiane [asuleho]; dekoracyjny kafelek ceramiczny, malowany na rożne kolory.


UŻYCIE: Azulejos są szczególnie popularne w Portugalii oraz Hiszpanii. Do Europy z kolei zostały przywiezione przez Maurów. Te bogato zdobione mozaiki często pokrywają całe podłogi i ściany budynków, będąc nie tylko dekoracją, ale też praktycznym, bo odpornym na wilgoć, elementem wykończenia wnętrz i elewacji. Azulejos mogą reprezentować kształty abstrakcyjne, ale też tworzyć większą całość – np. przedstawiać scenę rodzajową, w której każdy kafelek jest innym elementem „obrazu”.


PRZYKŁAD: Iberyjskie azulejos zdobią niejeden hiszpański i portugalski budynek, ale prawdziwą mozaikową perłę można podziwiać w Meksyku. Tamtejszy XVIII-wieczny budynek w centrum miasta ma trzy ściany od góry do dołu pokryte ręcznie malowanymi płytkami. Szkoda tylko, że żeby go podziwiać, trzeba lecieć aż 12 godzin.


ETYMOLOGIA: Etymologia słowa nie jest jasna. Z jednej strony wywodzona jest z arabskiego azzelij – mały gładki kamień, z drugiej, od hiszpańskiego i portugalskiego azul – niebieski, jako że motywy zdobnicze na kafelkach często przybierały właśnie ten kolor.

INEKSPRYMABLE


ZNACZENIE: Inaczej kalesony.


UŻYCIE: Ineksprymable to część męskiej bielizny, rodzaj legginsów, rajstop, noszonych w celu ochrony przed chłodem. Ineksprymable mogą być długie – do kostek lub krótkie – przed kolano.


PRZYKŁAD: Moda modą, ale gdy na dworze jest -15 czas wskoczyć w ineksprymable!


ETYMOLOGIA: fr. inexprimable – niewyrażalny, niewysłowiony. Ze względów obyczajowych, kalesony określane były eufemizmami, aby nie gorszyć towarzystwa rozmową o intymnych częściach ubioru. Nazwa kalesony była dodatkowo wstydliwa, ponieważ według etymologii ludowej (błędnej), wyraz kalesony pochodził od słowa kał. W rzeczywistości, kalesony wywodzą się z włoskiego calze – pończochy.

ABNEGAT


ZNACZENIE: Osoba niedbająca o własny wygląd i korzyści.


UŻYCIE: Mimo że pojęcie abnegata odnosi się także do nieprzykładania wagi do wygód i przyjemności, określenie to najczęściej stosowane jest w odniesieniu do wyglądu. Abnegatem określa się osobę, która z powodu niedbałości sprawia wrażenie niechlujnej i zaniedbanej.


PRZYKŁAD: Na studiach wykłady z językoznawstwa prowadził bardzo miły i mądry profesor, jednak jego abnegacja powodowała, że każdy szukał miejsca w jak najdalszym rzędzie.  Flejtuchowaty strój wykładowcy sprawiał wrażenie niepranego od lat i mimo że tak nie było, studenci obawiali się, że jego zapach uniemożliwi skupienie się na wykładzie.


ETYMOLOGIA: późn.łac. abnegatio – wyparcie się.

OKSYDOWAĆ


ZNACZENIE: Proces pokrywania powierzchni metalu warstwą tlenku węgla.


UŻYCIE: Oksydację stosuję się z dwóch powodów. Po pierwsze, oksydacja zapobiega rdzewieniu. Po drugie, stosuje się ją w celach dekoracyjnych. Dzięki temu, metal, np. srebrny pierścionek czy bransoletka, uzyskuje „przypalony” efekt – kolor metalu jest czarniejszy. Po jakimś czasie oksydacja zanika, wówczas można dokonać jej ponownie.


PRZYKŁAD: Dostałam w prezencie bardzo ładny srebrny wisiorek, jednak srebro, z którego jest wykonany ma bardzo jasną barwę i nie pasuje do reszty mojej biżuterii. Muszę zanieść go do jubilera i poprosić, żeby dokonał jego oksydacji.


ETYMOLOGIA: fr. oxygene – tlen.