OPERA BUFFA


ZNACZENIE: Inaczej opera komiczna.


UŻYCIE: Opera buffa to obok opery poważnej (opera seria), jeden z dwóch podstawowych gatunków operowych. Powstała w Neapolu, w pierwszej połowie XVIII w.


PRZYKŁAD: Za szczyt osiągnięć w dziedzinie opery komicznej uznaje się „Wesele Figara” i „Così fan tutte” Mozarta, oraz „Cyrulika sewilskiego” Rossiniego.


ETYMOLOGIA: wł. buffone – błazen.

OLD SCHOOL


ZNACZENIE: Wym. [old skul]; określenie dla wszelkich rzeczy/zjawisk/powiedzeń pochodzących z wcześniejszych czasów.


UŻYCIE: Old school jest synonimem czegoś staromodnego – oldskulowe może być podejście do życia, muzyka, filmy. W zależności od kontekstu, określenie old school może być prześmiewcze, wyrażać szacunek (np. odnośnie czyichś manier, sposobu wyrażania się), a także mieć zabarwienie pejoratywne (będąc synonimem czegoś przestarzałego, przesadnie konserwatywnego). Określenie to najczęściej określa muzykę, strój, sposób spędzania wolnego czasu czy przestrzegane przez kogoś normy zachowań.


PRZYKŁAD: Mimo że lubi nowinki technologiczne, muzyka jakiej słucha jest absolutnie oldskulowa – od Led Zeppelin zaczynając, na Czerwonych Gitarach kończąc.


ETYMOLOGIA: ang. old school – dosłownie ‚stara szkoła’.

PAS DE DEUX


ZNACZENIE: Wym. [pa de de]; duet taneczny.


UŻYCIE: Określenie pas de deux jest charakterystyczne dla baletu klasycznego. Określa taniec wykonywany przez pierwszego solistę i pierwszą solistkę, którego celem jest ukazanie ich kunsztu tanecznego. Jednym z najbardziej znanych pas de deux jest taniec czarnego łabędzia w „Jeziorze Łabędzim”, z baletu tego słynne jest także pas de quatre [pa de katr], czyli taniec czterech tancerzy/tancerek/dwóch par.


PRZYKŁAD: Bardzo podobało jej się pas de deux, jednak jeszcze bardziej tutu primabaleriny.


ETYMOLOGIA: fr. pas de deux – dosł. kroki dwojga.

BEL CANTO


ZNACZENIE: Technika wokalna, której istotą było położenie nacisku na piękno ludzkiego głosu i wirtuozerię wokalną.


UŻYCIE: Styl bel canto (jako znaczenie pokrewne technice wokalnej) powstał w okresie baroku we Włoszech. Jego istotą było uznanie warstwy muzycznej za element równoważny wobec warstwy tekstowej. Głównymi jego przedstawicielami byli Luigi Rossi i Francesco Cavalli.


PRZYKŁAD: Wszystkim paniom życzę śpiewających w technice bel canto utalentowanych wokalnie mężczyzn.


ETYMOLOGIA: wł. bel canto – piękny śpiew.

KONTRAPUNKT


ZNACZENIE: Technika kompozytorska, która polega na prowadzeniu kilku niezależnych linii melodycznych.


UŻYCIE: Kontrapunkt polega na równoczesnym prowadzeniu samodzielnych linii melodycznych (głosów) w utworach wielogłosowych (polifonicznych). Zasady kontrapunktu kształtowały się już w średniowieczu, drugi szczyt doskonałości sztuka kontrapunktu osiągnęła w epoce baroku, szczególnie w dziełach Johanna Sebastiana Bacha. Kontrapunkt można podzielić na kontrapunkt ścisły (kanon) i swobodny (m.in. fuga).


PRZYKŁAD: Jednym z przykładów kontrapunktu jest kompozycja Bacha „Kunst der Fuge„.


ETYMOLOGIA: wł. contrappunto – znaczenie jak wyżej.

ARIA


ZNACZENIE: Solowa pieśń z akompaniamentem orkiestry.


UŻYCIE: Aria najczęściej jest częścią opery, z kolei arietta to krótsza forma arii, mająca też prostszą budowę. W XIX w. znaczenie arii w operach stopniowo malało, aż do jej wyeliminowania w utworach R. Wagnera.


PRZYKŁAD: Jedną z bardziej znanych arii operowych jest „Nessun dorma” z Turandot Pucciniego. Tutaj w wykonaniu Pavarottiego.


ETYMOLOGIA: wł. aria – powietrze, wygląd.

PREAMBULUM


ZNACZENIE: Inaczej preludium, instrumentalna forma muzyczna, która jest wstępem do większego dzieła muzycznego.


UŻYCIE: Preambulum nie należy mylić z preambułą. Za twórcę preludium uznaje się Fryderyka Chopina. Preambulum operowe tym różni się od uwertury, że łączy się bezpośrednio z muzyką pierwszej sceny. Żartobliwie określeniem preludium określa się wstęp, zapowiedź czegoś.


PRZYKŁAD: Po raz pierwszy wybrał się do opery, niestety usnął już podczas preambulum.


ETYMOLOGIA: łac. praeludium – przygrywka, prolog.

MINOROWY


ZNACZENIE: Inaczej melancholijny, rzewny.


UŻYCIE: Przymiotnika minorowy najcześciej używa się do określenia posępnego, smutnego nastroju. Jednocześnie ma on też zastosowanie w muzyce i oznacza utwór grany lub śpiewany w tonacji molowej (minorowej).


PRZYKŁAD: Po informacji, że ich faworyt odpadł z wyścigu, w domu zapanował minorowy nastrój.


ETYMOLOGIA: łac. minor – mniejszy.

RAPSODIA


ZNACZENIE: Instrumentalny utwór muzyczny nie mający ściśle określonej formy.


UŻYCIE: Rapsodia to utwór instrumentalny o rozmaitej budowie składający się zwykle z kilku segmentów z kontrastującymi ze sobą tematami. Czasami w rapsodiach wykorzystane są inspiracje ludowe. Wśród najbardziej znanych twórców rapsodii wymienia się Liszta, Brahmsa i Dvoraka.


PRZYKŁAD: Mimo że ma niewiele wspólnego z prawdziwą rapsodią, do najbardziej popularnej zalicza się Błękitną rapsodię na fortepian i orkiestrę skomponowaną przez George’a Gershwina w 1923 r.


ETYMOLOGIA: gr. rhapsōidía – recytacja. Nazwa rodzaju utworu muzycznego pochodzi od pieśni rapsodów, antycznych recytatorów poezji, wygłaszanej w sposób śpiewny.

MASH-UP


ZNACZENIE: Umiejętne połączenie ze sobą dwóch lub wiecej piosenek/utworów muzycznych w celu stworzenia nowej oryginalnej całości.


UŻYCIE: W mash-upach często wykorzystuje się fragmenty muzyczne z różnych stylów, np. piosenkę Michaela Jacksona, z Nirvaną, do tego utwór rapowy czy muzykę poważną. Co do zasady są to utwory dobrze znane, które słuchający może dość łatwo rozpoznać.


PRZYKŁAD: A przykłady, koniecznie z głośnikami, tutaj i tutaj.


ETYMOLOGIA: ang. to mash – ugniatać; mash-up – znaczenie jak wyżej.