KONSTELACJA VS KONSOLACJA


POPRAWNIE: Konstelacja to inaczej gwiazdozbiór; to również synonim konfiguracji, układu, stanu rzeczy.

Konsolacja to inaczej stypa, czyli uroczystość organizowana z powodu śmierci kogoś bliskiego lub znanej osoby. Oznacza także pocieszenie.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Konstelacja pochodzi od łacińskiego constellatio oznaczającego gwiazdozbiór, natomiast konsolacja wywodzi się z łacińskiego consolatio, czyli ulga, pociecha.

PAREIDOLIA


ZNACZENIE: Zjawisko dopatrywania się znanych kształtów w przypadkowych detalach, przeważnie przy pełnej świadomości ich nierzeczywistego charakteru.


UŻYCIE: Częstym źródłem pareidolii jest obserwacja chmury, która dla oglądającego przypomina kształtem postacie ludzi, zwierząt. Pareidolia może też dotyczyć zjawisk słuchowych – niektórzy odczytują tajne wiadomości, gdy puszczają nagrania głosu od tyłu.

PRZYKŁAD: Znanym przykładem pareidolii jest  dopatrywanie się wizerunku diabła we włosach królowej Elżbiety II na portrecie z kanadyjskich banknotów jednodolarowych z 1954 roku.

A tutaj kilka bardziej współczesnych przykładów zebranych przez BoredPanda.


ETYMOLOGIA: gr. para – zamiast + eidōlon – obraz, kształt.

PROZOPAGNOZJA


ZNACZENIE: Utrata zdolności rozpoznawania twarzy.


UŻYCIE: Prozopagnozja to zaburzenie percepcji wzrokowej polegające na upośledzonej zdolności rozpoznawania twarzy znajomych lub widzianych już osób, a w niektórych przypadkach także ich wyrazu emocjonalnego.

Cierpi na nią około 2 proc. ludzi. Zaburzenie to może mieć postać nabytą, w wyniku uszkodzenia mózgu, lub wrodzoną. 


PRZYKŁAD: Na prozopagnozję cierpi podobno Brad Pitt; nie zdziwcie się więc jeśli następnym razem na ulicy zachowa się jakby was nie znał.


ETYMOLOGIA: gr. prósōpon – twarz, maska + agnōsia – nieświadomość.

Photo by Pia Kafanke on Pexels.com

ASTROGNOZJA


ZNACZENIE: Umiejętność rozpoznawania na niebie gwiazd i gwiazdozbiorów.


UŻYCIE: Astrognozja to znajomość rozmieszczenia obiektów astrologicznych na niebie. Astracja z kolei to tworzenie się nowych gwiazd.


PRZYKŁAD: W CV, w sekcji „dodatkowe umiejętności” wpisał „astrognozja”. O dziwo, nikt nie zapytał się go o szczegóły podczas rozmowy o pracę na stanowisku księgowego.


ETYMOLOGIA: gr. astrum – gwiazda + gnósis – poznanie.

PROZOPAGNOZJA


ZNACZENIE: Utrata zdolności rozpoznawania twarzy.


UŻYCIE: Prozopagnozja to zaburzenie percepcji wzrokowej polegające na upośledzonej zdolności rozpoznawania twarzy znajomych lub widzianych już osób, a w niektórych przypadkach także ich wyrazu emocjonalnego. Cierpi na nią około 2 proc. ludzi. Zaburzenie to może mieć postać nabytą, gdy pojawia się w wyniku uszkodzenia mózgu, lub wrodzoną. Osoby chore na prozopagnozję generalnie nie mają kłopotów ze wzrokiem, ani z zapamiętywaniem innych faktów. W szczególności nie jest u nich zaburzona pamięć dotycząca znajomych osób i potrafią oni rozpoznawać ludzi na podstawie informacji z innych źródeł niż twarz. Zwykle rozróżniają też poszczególne części twarzy, ale ich kształt i położenie u wszystkich ludzi wydaje się im jednakowe.


PRZYKŁAD: Na prozopagnozję cierpi podobno Brad Pitt; nie zdziwcie się więc jeśli następnym razem na ulicy uda, że was nie zna.


ETYMOLOGIA: gr. prósōpon – twarz, maska + agnōsia – nieświadomość.

EKSPLIKACJA


ZNACZENIE: Inaczej wytłumaczenie.


UŻYCIE: Eksplikacja to synonim tłumaczenia. W znaczeniu filmowym, eksplikacja reżyserska to 1-2 stronicowy tekst, w którym muszą być zawarte: artystyczny zamysł filmu, przesłanie gotowego dzieła, opis wizji plastycznej.


PRZYKŁAD: Mimo dużego zaangażowania się w eksplikację pomysłu, nie spotkał się on z uznaniem zebranych.


ETYMOLOGIA: łac. explicitus - rozwinięty.

BINARNY


ZNACZENIE: Inaczej podwójny.


UŻYCIE: Binarny to inaczej dwójkowy. W matematyce mówiąc o systemie binarnym chodzi o system oparty na dwóch wartościach: 0 i 1 – komputery odbierają dane oparte wyłącznie na tym systemie. Powszechnie używanyjest on w elektronice cyfrowej. Minimalizacja liczby stanów do dwóch pozwala na proste wprowadzenie systemu do sprzętów, w których odpowiada on zazwyczaj stanom „wyłączony” i „włączony”.


PRZYKŁAD: O systemie binarnym uczyli m.in. Pi i Sigma (dwudziestolatkowie i młodsi nie będą wiedzieli o co chodzi;)).


ETYMOLOGIA: łac. binarius – podwójny.

KINESIOTAPING


ZNACZENIE: Metoda terapeutyczna polegająca na oklejaniu wybranych fragmentów ciała plastrami o specjalnej strukturze, inaczej plastrowanie dynamiczne.


UŻYCIE: Kinesiotaping stosuje się w fizjoterapii. Metoda ta wykorzystuje specjalnie wytworzony plaster wynaleziony przez dr Kenzo Kasego. Jest to plaster nieograniczający ruchów, rozciągający się tylko na długość, o ciężarze i grubości zbliżonych do do parametrów skóry, niezawierający leków ani latexu, odporny na działanie wody oraz umożliwiający przepływ powietrza dzięki falowemu utkaniu.


PRZYKŁAD: Poszedł na masaż, a wyszedł obklejony plastrem – fizjoterapeuta uznał, że kinesiotaping będzie dla niego lepszy.


ETYMOLOGIA: gr. kinētikós – ruchomy + ang. tape – taśma.

ONYCHOFAGIA


ZNACZENIE: Inaczej obgryzanie paznokci.


UŻYCIE: Onychofagia traktowana jest jako zaburzenie nerwicowe związane ze stresem. Według statystyk, notoryczne obgryzanie paznokci dotyczy od około 30 proc. dzieci w wieku 7-10 lat i 45 proc. nastolatków. Nieznane są dokładnie przyczyny obgryzania paznokci, może ono być spowodowane zaburzeniami osobowości, stresem, niekontrolowaniem emocji, problemami neurologicznymi, a także może być uwarunkowane genetycznie.


PRZYKŁAD: Na onychofagię cierpią nie tylko ludzie, ale też zwierzęta. Nasza roczna suka obgryza paznokcie, że aż słychać.


ETYMOLOGIA: łac. onychophagia – znaczenie jak wyżej.

KRYPTOZOOLOGIA


ZNACZENIE: Badania nad gatunkami zwierząt, występujących w podaniach, legendach i relacjach świadków, a których istnienie odrzuca współczesna zoologia, ze względu na brak wiarygodnych, naukowych dowodów.


UŻYCIE: Kryptozoologia zajmuje się także badaniem możliwości istnienia gatunków zwierząt uważanych za wymarłe przez zoologię. Zoologia posiada dość rygorystyczne zasady uznawania nieznanych dotąd gatunków za istniejące. Aby uznać za istniejący musi być przedstawiony minimum jeden osobnik postulowanego gatunku, albo dostarczenie próbek tkanek z których da się wyodrębnić DNA plus wyraźne zdjęcia ukazujące całą sylwetkę zwierzęcia z trzech różnych stron.


PRZYKŁAD: Wśród najpopularniejszych stworów opisywanych przez ekspertów kryptozoologii wymienia się krakena oraz Yeti.


ETYMOLOGIA: gr. kryptos – ukryty + zoon – zwierzę + logos – nauka.