BÊTE À CONCOURS


ZNACZENIE: Wym. [bet a konkur], akcent na ‚u’; dosłownie zwierzę konkursowe.


UŻYCIE: Bête à concours to ironiczne lub pejoratywne określenie świetnego ucznia lub studenta, który ma wszystkie zalety, np. zdolność koncentracji, energię, mocne nerwy itd., zapewniające powodzenie w konkursach. Jego wiedza ma jednak charakter książkowy, a postawa tchnie konformizmem.


PRZYKŁAD: W liceum nazywali go kujonem, sam siebie wolał określać jako bête à concours.


ETYMOLOGIA: fr. bête à concours – znaczenie jak wyżej.

PAREIDOLIA


ZNACZENIE: Zjawisko dopatrywania się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach, przeważnie przy pełnej świadomości ich nierzeczywistego charakteru.


UŻYCIE: Znanymi przykładami pareidolii są: dopatrywanie się wizerunku diabła we włosach królowej Elżbiety II na portrecie znajdującym się na kanadyjskich banknotach jednodolarowych z 1954 roku oraz na kilku zdjęciach przedstawiających dym wydobywający się z płonącego budynku World Trade Center, a także dostrzeganie rzeźby twarzy w fotografii jednego z wypiętrzeń na Marsie. Częstym źródłem pareidolii jest obserwacja chmury, która dla oglądającego przypomina kształtem postacie ludzi, zwierząt. Zjawiskiem tym można tłumaczyć również niektóre rzekome objawienia, jak układ plam czy cieni na szybie, drzewie czy innym tle wydający się obrazem Matki Boskiej, Jezusa czy innych postaci religijnych. Tutaj kilka przykładów „ukrytych” twarzy.


PRZYKŁAD: Pareidolia może też dotyczyć zjawisk słuchowych – niektórzy odczytują tajne wiadomości, gdy puszczają nagrania głosu od tyłu.


ETYMOLOGIA: gr. para – zamiast + eidōlon – obraz, kształt.

LEPIDOPTEROLOGIA


ZNACZENIE: Dział entomologii (nauki o owadach) zajmujący się motylami.


UŻYCIE: W badaniach terenowych lepidopterolodzy posługują się tradycyjnymi akcesoriami entomologicznymi, m.in. siatką entomologiczną i metodami odłowu do światła.


PRZYKŁAD: Będąc lepidopterologiem-amatorem zimą wiele czasu spędza w wiedeńskim Schmetterlinghaus.


ETYMOLOGIA: łac. Lepidoptera – motyle.

ORTOGONALNY


ZNACZENIE: Inaczej prostopadły.


UŻYCIE: Ortogonalność odnosić się może do odcinków, prostych, płaszczyzn. Z kolei ortonormalność to ortogonalność wraz z dodanym warunkiem unormowania, tzn. wymagania, aby elementy ortogonalne miały długość jednostkową.


PRZYKŁAD: Siatka tego miasta stworzona jest w oparciu o ortogonalność ulic. To sprawia, że trudno się w nim zgubić.


ETYMOLOGIA: gr. orthós – prosty + gonía – kąt.

OBFUSKACJA


ZNACZENIE: Zaciemnianie kodu stosowane w informatyce.


UŻYCIE: Obfuskacja to inaczej „zanieczyszczenie” np. kodu HTML, inaczej technika przekształcania programów, która zachowuje ich semantykę, ale znacząco utrudnia zrozumienie. Stosuje się ją w celu ochrony przed atakami hakerów.


PRZYKŁAD: Obfuskacja kodu źródłowego ma na celu przeciwdziałania ewentualnym próbom analizy programu. Jest jedną z technik zarządzania ryzykiem nieautoryzowanego dostępu.


ETYMOLOGIA: ang. obfuscation – znaczenie jak wyżej.

LUDOLOGIA


ZNACZENIE: Nauka badająca gry.


UŻYCIE: Ludologia to dziedzina humanistyki zajmująca się systematycznym badaniem gier z perspektywy ekonomicznej, estetycznej, narratologicznej, kulturoznawczej, socjologicznej i psychologicznej. Ludologia jest szczególnie związana z badaniem gier wideo i gier komputerowych, bo w tej formie u schyłku XX wieku gry osiągnęły wysoki poziom komplikacji i stały się nowym medium, odgrywającym rolę społeczną podobną do telewizji, kina czy literatury.


PRZYKŁAD: Studia ludologiczne prowadzą badacze na całym świecie. Polskich ludologów zrzesza Polskie Towarzystwo Badania Gier


ETYMOLOGIA: łac. ludus – zabawa, rozrywka + gr. logos – rozum, słowo. Termin ludologia stworzył w 1999 badacz Gonzalo Frasca, od tytułu słynnej książki „Homo Ludens” Johana Huizingi.

LUMINARZ


ZNACZENIE: Człowiek wybitny, zasłużony.


UŻYCIE: Luminarz to osoba sławna zwłaszcza w dziedzinie nauki, kultury czy oświaty. Inaczej nazywany koryfeuszem.


PRZYKŁAD: Publikacje niesprawdzonych i nieprawdziwych informacji na pewno nie pomogą mu zbliżyć się do bycia postrzeganym jako luminarz.


ETYMOLOGIA: łac. luminar – światło, pochodnia.