DYSERTACJA


ZNACZENIE: Pisemna praca naukowa pisana w celu uzyskania stopnia naukowego.


UŻYCIE: Dysertacja najczęściej ma formę rozprawy i z reguły jest pisana w celu uzyskania stopnia doktora. Autor dysertacji jest nazywany dysertantem.


PRZYKŁAD: Jego dysertacja wzbudziła wiele kontrowersji, jednak nikt nie miał wątpliwości, że jest bardzo obiecującym naukowcem.


ETYMOLOGIA: łac. dissertatio – badanie.

ABSTRAKT


ZNACZENIE: Inaczej streszczenie publikacji naukowej.


UŻYCIE: Abstrakt to maksymalnie skondensowane streszczenie publikacji naukowej lub książki zawierające się zwyczajowo w 150-600 słowach, bardzo rzadko przekraczając stronę maszynopisu. Abstrakty są najczęściej umieszczane zaraz po tytule dzieła i w krótkiej formie przedstawiają najważniejsze założenia i wnioski publikacji.


PRZYKŁAD: Ten abstrakt był tak niezrozumiały i zagmatwany, że absolutnie nie zachęcił mnie do przeczytania całej publikacji.


ETYMOLOGIA: ang. abstract – streszczenie.

KOMILITON


ZNACZENIE: Inaczej towarzysz broni.


UŻYCIE: Komiliton pierwotnie był zwrotem grzecznościowym wśród rzymskich legionistów, a w późniejszych czasach określać się tak zaczęli koledzy studiujący na tym samym uniwersytecie. Adaptacja militarystycznego określenia przez brać studencką wiąże się z historycznymi konfliktami, jakie wybuchały między uniwersytetami a lokalnymi władzami w Niemczech.


PRZYKŁAD: Komilitoni i komilitonki! Do zobaczenia na zajęciach w nowym roku!


ETYMOLOGIA: łac. commilito – towarzysz broni, kamrat.

ETIOLOGIA VS ETNOLOGIA


POPRAWNIE: Etiologia to nauka badająca przyczyny zjawisk i faktów. Szczególnie popularne jest jej zastosowanie w medycynie (badanie przyczyn chorób), historii (przyczyny występowania zdarzeń) i prawie (przyczyny przestępczości). Etnologia z kolei to jedna z dyscyplin wchodzących w skład antropologii – nauki o człowieku i jego kulturze. Etnologia bada obyczaje, kulturę materialną i duchową różnych ludów – mogą to być Aborygeni w dalekiej Australii, ale też Łemkowie na ziemiach polskich. Etnologia jest nauką, której przedmiotem badań jest człowiek jako społeczny twórca kultury.


BŁĘDNIE: Stosowanie określeń wymiennie lub na odwrót. Wyrazów nie należy również mylić z podobnie brzmiącą enologią – nauką o winie.


DLACZEGO TAK?: Etiologia pochodzi od greckich wyrazów aitía – przyczyna + lógos – słowo, nauka; etnologia również ma swoje źródła w grece: éthnos to tłum, lud, rasa, plemię, naród lub klasa ludzi.

MNEMOTECHNIKA (POWTÓRKA)


ZNACZENIE: Inaczej mnemonika: technika ułatwiająca zapamiętywanie i przypominanie sobie informacji.


UŻYCIE: Techniki mnemoniczne opierają się na porządkowaniu i grupowaniu elementów według zasad skojarzeniowych – mogą to być ciągi logiczne, żartobliwe czy abstrakcyjne. Przykładowo, idąc po zakupy łatwo zapamiętać listę sprawunków wyobrażając sobie, że zamiast w siatce ogórka niesiemy w ustach, bagietki sterczą nam z uszu, a mleko niesiemy na głowie. Inną mnemotechniką jest zapamiętywanie ciągów nazw poprzez tworzenie prostych zdań. Nazwy przypadków to pierwsze litery wyrazów w następującym zdaniu: Mały Domek Czerwonych Biedronek Nadepnął Małżonek Wawrzonek.


PRZYKŁAD: Jako dziecko nauczyłam się symboli rzymskich cyfr dzięki zdaniu: Lecą Cegły, Dom Murują (50, 100, 500, 1000) – dzięki tej prostej mnemotechnice będę je pamiętać do końca życia.


ETYMOLOGIA: gr. mneme – pamięć.

MNEMOTECHNIKA


ZNACZENIE: Inaczej mnemonika: technika ułatwiająca zapamiętywanie i przypominanie sobie informacji.


UŻYCIE: Techniki mnemoniczne opierają się na porządkowaniu i grupowaniu elementów według zasad skojarzeniowych – mogą to być ciągi logiczne, żartobliwe czy abstrakcyjne. Przykładowo, idąc po zakupy łatwo zapamiętać listę sprawunków wyobrażając sobie, że zamiast w siatce ogórka niesiemy w ustach, bagietki sterczą nam z uszu, a mleko niesiemy na głowie. Inną mnemotechniką jest zapamiętywanie ciągów nazw poprzez tworzenie prostych zdań. Nazwy przypadków to pierwsze litery wyrazów w następującym zdaniu: Mały Domek Czerwonych Biedronek Nadepnął Małżonek Wawrzonek.


PRZYKŁAD: Jako dziecko nauczyłam się symboli rzymskich cyfr dzięki zdaniu: Lecą Cegły, Dom Murują (50, 100, 500, 1000) – dzięki tej prostej mnemotechnice będę je pamiętać do końca życia.


ETYMOLOGIA: gr. mneme – pamięć.

DYLETANT


ZNACZENIE: Osoba amatorsko interesująca się jakąś dziedziną sztuki lub nauki.


UŻYCIE: Dyletant to osoba, która zajmuje się jakąś dziedziną bez odpowiedniego przygotowania, np. w postaci studiów, przez co traktuje temat zbyt powierzchownie. Inne określenie dyletanta to laik. Dyletant często jest określeniem o zabarwieniu negatywnym, jednak może też mieć wydźwięk neutralny – gdy ktoś mówi np. sam o sobie i swojej wiedzy z lekkim przymrużeniem oka.


PRZYKŁAD: Mimo że jestem w tematach architektonicznych kompletnym dyletantem, ogromną frajdę sprawia mi zwiedzanie gotyckich kościołów – nie do końca wiem jednak nawet, w jakim okresie powstawały.


ETYMOLOGIA: wł. dilettare – lubować się.