PRECEPTOR


ZNACZENIE: Dawniej nauczyciel, wychowawca.


UŻYCIE: W niektórych zakonach rycerskich preceptor był przełożonym okręgu. Z kolei w niektórych północnoamerykańskich uniwersytetach preceptor to ochotnicza funkcja studencka, polegająca na pomocy wykładowcy w przygotowaniu wykładów, prowadzeniu biura i przeglądzie sesji. Natomiast w nauczaniu medycyny i pielęgniarstwie, preceptor to doświadczony lekarz lub wykładowca, który nadzoruje studentów podczas zajęć z pacjentami.


PRZYKŁAD: Chcąc zwiększyć swoje szanse na doktorat, został preceptorem swojego przyszłego promotora.


ETYMOLOGIA: łac. praecipere – uprzedzać, uczyć, radzić.

SINOLOGIA VS. SINTOIZM


POPRAWNIE: Sinologia to nauka zajmująca się historią, językiem i kulturą Chin. Za europejskiego pioniera sinologii uważa się Marco Polo. Sintoizm z kolei (lub szintoizm) to japońska religia charakteryzująca się kultem istot mitycznych, duchów sławnych ludzi, duchów przodków, sił przyrody. Sintoizm nie posiada historycznego założyciela ani zorganizowanej teologii.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Określenie sinologia wywodzi się od łacińskiego Sinae, czyli Chińczycy. Sintoizm to spolszczona japońska nazwa tej religii: 神道 shintō.

HOMOCHROMIA VS. HOMOMORFIA


POPRAWNIE: Homochromia to upodabnianie się zwierzęcia lub rośliny do podłoża barwą, homomorfia z kolei to podobna zdolność, dotyczy jednak upodobniania się do otoczenia pod względem kształtu lub deseniu. Zarówno homochromia, jak i homomorfia to odmiany mimetyzmu, podobnie jak mimikra.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Oba wyrazy wywodzą się od greckiego słowa homós, czyli jednakowy, ten sam, taki sam, podobny + morphē – kształt, forma; + gr. chrōma – powierzchnia ciała, skóra, barwa.

KRYPTOLOGIA


ZNACZENIE: Nauka o szyfrowaniu.


UŻYCIE: Kryptologia dzieli się na kryptografię, czyli wiedzę na temat układania szyfrów oraz kryptoanalizę, czyli sztukę ich łamania. Najprostszym rodzajem szyfru jest szyfr podstawieniowy, polegający na zastępowaniu każdej litery inną według z góry ustalonego klucza. Kryptologia ma szerokie zastosowanie m.in. w bankowości elektronicznej i handlu internetowym.


PRZYKŁAD: Żeby siostra nie rozumiała o czym rozmawia z kolegami, wymyślił szyfr. Po latach stał się ekspertem kryptologii.


ETYMOLOGIA: gr. kryptos – ukryty.

TACHION


ZNACZENIE: hipotetyczna cząstka elementarna o prędkości większej niż prędkość światła.


UŻYCIE: Istnienie tachionów wywnioskowano matematycznie z teorii względności Einsteina. Mają one specyficzne właściwości, np. mogą się poruszać wyłącznie szybciej od światła – bariera prędkości światła jest dla nich nieprzekraczalna „w dół” i poruszają się w czasie wstecz, tzn. „przybywają z przyszłości”.


PRZYKŁAD: Tachionami, według najnowszych doniesień włoskich naukowców są neutrina. Oznaczałoby to, że możliwe są podróże w czasie.


ETYMOLOGIA: gr. tachýs – szybki, prędki.