MAKIAWELICZNY


ZNACZENIE: Charakteryzujący się cynizmem, brakiem skrupułów i założeniem, że „cel uświęca środki”.


UŻYCIE: Przymiotnik pochodzi od nazwy doktryny politycznej – makiawelizmu – głoszącej, że najwyższym celem w polityce jest racja stanu. Dopuszczalne jest w związku z tym stosowanie podstępu, oszustwa czy przemocy. Makiawelizm to także określenie stosowane w psychologii – postawa makiaweliczna charakteryzuje się brakiem uczuć wyższych, manipulowaniem innymi w celu osiągnięcia zysków, nieufnością i brakiem liczenia się z potrzebami innych.


PRZYKŁAD: Nikt nie docenił makiawelicznego charakteru prezesa – gdy tylko zorientował się, że firma nie ma szans wyjścia z długów, zwolnił wszystkich bez słowa wyjaśnienia.


ETYMOLOGIA: Nazwa pochodzi od nazwiska włoskiego prawnika, historyka i pisarza politycznego Niccolo Machiavelliego (1469-1527), który opisał zasady makiawelizmu w traktacie „Książę” (1532 r.). W 1559 r. pisma Machiavelliego znalazły się na kościelnym indeksie ksiąg zakazanych.