ERASTIANIZM


ZNACZENIE: Doktryna głosząca potrzebę pewnego wpływu państwa na sprawy Kościoła.


UŻYCIE: Erastianizm głosi potrzebę zwierzchności państwa nad Kościołem w sprawach religijnych, umożliwiająca ograniczoną ingerencję państwa w kwestie doktrynalne i liturgiczne. Stanowi ważny element anglikanizmu, a na podobnej, lecz starszej koncepcji opiera się statut i praktyka rosyjskiego Kościoła prawosławnego.


PRZYKŁAD: Zmiany zmianami, ale na erastianizm w Polsce na razie trudno liczyć.


ETYMOLOGIA: od nazwiska Thomasa Erastusa (właściwe Thomas Lüber, Lieber lub Liebler, 1524-83), szwajcarskiego lekarza i teologa.

ADHOKRACJA


ZNACZENIE: Elastyczny i nieformalny sposób zarządzania organizacją.


UŻYCIE: W adhokracji struktura formalna jest zredukowana do minimum, a składają się na nią zespoły powoływane w celu realizacji konkretnego zadania lub rozwiązania konkretnego problemu. Z drugiej strony adhokracja może też określać biurokrację charakteryzującą się niekonsekwencją i brakiem długofalowego planu działania.


PRZYKŁAD: Przyzwyczajony do życia w kraju o administracji skostniałej do bólu, nie mógł przyzwyczaić się do pracy w firmie hołdującej zasadom adhokracji.


ETYMOLOGIA: łac. ad hoc – doraźnie + fr. bureaucratie – biurokracja.

KAMARYLA


ZNACZENIE: Inaczej intryganci.


UŻYCIE: Kamaryla to określenie dworzan z najbliższego otoczenia panującego, jego ulubieńcy, wywierający na niego wpływ zgubny dla spraw państwa. Zwykle nie zajmują oni żadnych stanowisk w oficjalnej strukturze władzy, jednak wpływają na władcę w sposób nieformalny.


PRZYKŁAD: W Polsce za czasów króla Władysława IV kamarylę dworską stanowiła familia Kazanowskich.


ETYMOLOGIA: hiszp. camarilla – pokoik, gabinet, królewska rada gabinetowa.

AUTARKIA VS. AUTARCHIA


POPRAWNIE: Autarkia to samowystarczalność gospodarcza państwa. Kraj o ambicjach autarkicznych dąży do zaspokojenia wszelkich potrzeb gospodarki, zarówno konsumpcyjnych jak i produkcyjnych, w ramach własnych możliwości. Autarkia może także określać pogląd stoików i cyników, według którego jednostka jest samowystarczalna w dążeniu do szczęścia. Autarchia z kolei to synonim rządów nieograniczonych, władzy absolutnej. Władza najwyższa należy wówczas wyłącznie do jednej osoby, która zarządza wszystkim zgodnie z własnym uznaniem, nie jest kontrolowana przez żadne instytucje zewnętrzne, dokumenty itp.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Oba wyrazy pochodzą od greckiego słowa aútarchos oznaczającego osobę samowładną.

FAWOR


ZNACZENIE: Inaczej przychylność.


UŻYCIE: Fawor to synonim łaski, życzliwości, wyróżnienia. Mówiąc o faworze można też mieć na myśli czyjeś poparcie czy protekcję. Faworytyzm to z kolei układ stosunków, w którym ulubieńcy mają stanowiska i wpływy. Faworytą określa się natomiast kochankę władcy czy dygnitarza.


PRZYKŁAD: Ubiegając się o stanowisko, liczył na fawor z uwagi na długoletnią przyjaźń.


ETYMOLOGIA: łac. favere – być życzliwym, sprzyjać.

KONWENTYKIEL


ZNACZENIE: Żartobliwe określenie zebrania jakiejś organizacji, stowarzyszenia.


UŻYCIE: Konwentykiel najczęściej jest poufny, tajemny, z reguły dotyczy spotkania np. partii politycznej. Kiedyś określało się w ten sposób także tajne zebranie sekty religijnej.


PRZYKŁAD: Na wieczór panieński chciały jej zorganizować niespodziankę, spotkały się więc na konwentyklu.


ETYMOLOGIA: niem. Konventikel – tajne zebranie.

SUI GENERIS


ZNACZENIE: Inaczej swoisty.


UŻYCIE: Sui generis to określenie rzeczy lub zdarzenia jedynego w swoim rodzaju. Jest synonimem czegoś osobliwego. Najczęściej określa się tak pomysły, idee.


PRZYKŁAD: Unia monetarna krajów UE to rozwiązanie sui generis. Zobaczymy czy uda się jej przetrwać.


ETYMOLOGIA: łac. sui generis – znaczenie jak wyżej.