PER FAS ET NEFAS


ZNACZENIE: Inaczej nie przebierając w środkach.


UŻYCIE: W dosłownym tłumaczeniu per fas et nefas oznacza „wszelkimi dozwolonymi lub niedozwolonymi środkami”. Jest to nieuczciwy zabieg erystyczny, który występuje wtedy, gdy postulujemy jakąś tezę i przytaczamy kilka argumentów, które ją uzasadniają. Nasz dyskutant obala jeden z argumentów, a następnie triumfalnie oświadcza, że nasza teza nie ma podstaw, chociaż nie powiedział ani słowa o innych, przytoczonych przez nas argumentach.


PRZYKŁAD: Jak to w debatach politycznych bywa: przed referendum za odwołaniem prezydent Warszawy pojawiły się najróżniejsze argumenty, włączając w to te poniżej pasa. Nie zabrakło również retoryki typu per fas et nefas.


ETYMOLOGIA: łac. per fas et nefas – znaczenie jak wyżej.

SINTI


ZNACZENIE: Wędrowna grupa etniczna spokrewniona z Romami.


UŻYCIE: Sinti to grupa etniczna, pochodząca z Półwyspu Indyjskiego. Wędrowny tryb życia, tradycyjnie wiązany z większością grup etnicznych określanych jako Cyganie, w przypadku Sintich zaczął zanikać w XIX wieku. Jednakże niektóre rodziny kontynuują tę tradycję do dziś, zarabiając na życie prowadzeniem wędrownego cyrku lub uprawianiem innych form rozrywki ulicznej, np. żonglerki, sztuki iluzji, akrobacji na linie, etc. Większość Sintich posługuje się dialektem północno-zachodniej gałęzi języka romskiego, zwanym przez nich samych sintikanes, w którym można zaobserwować duży wpływ leksykalny i gramatyczny niemczyzny.


PRZYKŁAD: Nie mógł zapamiętać, że Sitni w liczbie pojedynczej rodzaju męskiego to Sinto, a żeńskiego Sintisa.


ETYMOLOGIA: Niejasna. Nazwa grupy może mieć związek z imieniem legendarnego przywódcy Sindolo, znanego ze średniowiecznych zapisków.

ERASTIANIZM


ZNACZENIE: Doktryna głosząca potrzebę pewnego wpływu państwa na sprawy Kościoła.


UŻYCIE: Erastianizm głosi potrzebę zwierzchności państwa nad Kościołem w sprawach religijnych, umożliwiająca ograniczoną ingerencję państwa w kwestie doktrynalne i liturgiczne. Stanowi ważny element anglikanizmu, a na podobnej, lecz starszej koncepcji opiera się statut i praktyka rosyjskiego Kościoła prawosławnego.


PRZYKŁAD: Zmiany zmianami, ale na erastianizm w Polsce na razie trudno liczyć.


ETYMOLOGIA: od nazwiska Thomasa Erastusa (właściwe Thomas Lüber, Lieber lub Liebler, 1524-83), szwajcarskiego lekarza i teologa.

ADHOKRACJA


ZNACZENIE: Elastyczny i nieformalny sposób zarządzania organizacją.


UŻYCIE: W adhokracji struktura formalna jest zredukowana do minimum, a składają się na nią zespoły powoływane w celu realizacji konkretnego zadania lub rozwiązania konkretnego problemu. Z drugiej strony adhokracja może też określać biurokrację charakteryzującą się niekonsekwencją i brakiem długofalowego planu działania.


PRZYKŁAD: Przyzwyczajony do życia w kraju o administracji skostniałej do bólu, nie mógł przyzwyczaić się do pracy w firmie hołdującej zasadom adhokracji.


ETYMOLOGIA: łac. ad hoc – doraźnie + fr. bureaucratie – biurokracja.

KAMARYLA


ZNACZENIE: Inaczej intryganci.


UŻYCIE: Kamaryla to określenie dworzan z najbliższego otoczenia panującego, jego ulubieńcy, wywierający na niego wpływ zgubny dla spraw państwa. Zwykle nie zajmują oni żadnych stanowisk w oficjalnej strukturze władzy, jednak wpływają na władcę w sposób nieformalny.


PRZYKŁAD: W Polsce za czasów króla Władysława IV kamarylę dworską stanowiła familia Kazanowskich.


ETYMOLOGIA: hiszp. camarilla – pokoik, gabinet, królewska rada gabinetowa.