TYNF


ZNACZENIE: Dawna srebrno-miedziana polska moneta; słowo popularne z uwagi na występowanie w powiedzeniu (patrz przykład).


UŻYCIE: Tynf był w obiegu od połowy XVII w. do połowy XVIII w. Deklarowany nominał monety wynosił 30 groszy, jednak srebro użyte do jej produkcji miało wartość nie większą niż 10-15 groszy. Spowodowane to było trudnościami skarbu królewskiego po potopie szwedzkim. Tynfy były bite w ogromnych ilościach, bardzo niedbale, częste z błędami w napisach. Można spotkać także nazwę tymf.


PRZYKŁAD: „Dobry żart tynfa wart”, to powiedzenie, które oznacza udany żart, trafne powiedzenie, inteligentny dowcip.


ETYMOLOGIA: Od nazwiska Andrzeja Tymfa, dzierżawcy mennic koronnych.

NIL DESPERANDUM


ZNACZENIE: Akcentowane na drugie ‚e’; wyrażenie oznaczające, że nie trzeba tracić nadziei.


UŻYCIE: Nil desperandum to krótszy sposób, by powiedzieć, że nie ma powodu do rozpaczy.


PRZYKŁAD: Po raz kolejny przesunęli mu termin obrony pracy doktorskiej. Nil desperandum, lepiej późno niż wcale.


ETYMOLOGIA: łac. nil desperandum – takimi słowy pociesza Horacy przyjaciela Planka, który zraził się ostatecznie do rzymskiego życia politycznego i wyroków losu.

SUI GENERIS


ZNACZENIE: Inaczej swoisty.


UŻYCIE: Sui generis to określenie rzeczy lub zdarzenia jedynego w swoim rodzaju. Jest synonimem czegoś osobliwego. Najczęściej określa się tak pomysły, idee.


PRZYKŁAD: Unia monetarna krajów UE to rozwiązanie sui generis. Zobaczymy czy uda się jej przetrwać.


ETYMOLOGIA: łac. sui generis – znaczenie jak wyżej.

AB OVO


ZNACZENIE: Inaczej od samego początku.


UŻYCIE: Powiedzenie ab ovo tłumaczy się w oparciu o rzymski zwyczaj zaczynania uczty od podawania jajek. Istnieje też wyjaśnienie, że chodzi o jajo zniesione przez Ledę, zapłodnioną przez przemienionego w łabędzia Zeusa, z którego wykluła się Helena – przyczyna wojny trojańskiej.


PRZYKŁAD: Zatem ab ovo, jak trafiliście na tegoż bloga?


ETYMOLOGIA: łac. ab ovo – od jajka.

DOLCE FAR NIENTE


ZNACZENIE: Wym. [dolcze far niente]; słodka bezczynność.


UŻYCIE: Dolce far niente to synonim miłego nieróbstwa, relaksu. Może, ale nie musi wiązać się z dolce vitą, czyli ironicznym określeniem słodkiego życia bogaczy, którzy utracili radość życia i wiarę w jego sens.


PRZYKŁAD: Marzy mi się dziś urodzinowe dolce far niente, niestety mało realne w napakowany spotkaniami wtorek…


ETYMOLOGIA: wł. dolce far niente – znaczenie jak wyżej.

AU COURANT


ZNACZENIE: Wym. [o kurą], akcent na ‚ą’; (być) na bieżąco.


UŻYCIE: Być au courant to synonim bycia zaznajomionym z aktualnymi tendencjami, z rozwojem wydarzeń, z modą etc.


PRZYKŁAD: Jest zawsze au courant z tym co jest w danym sezonie à la mode [a la mod].


ETYMOLOGIA: fr. au courant – znaczenie jak wyżej.

SZYBOLET


ZNACZENIE: Inaczej hasło rozpoznawcze.


UŻYCIE: Szybolet to znak rozpoznawczy, często jest nim wyraz lub hasło zawierające charakterystyczną głoskę dla danego języka, której cudzoziemiec, obcy lub wróg nie potrafią wymówić. Historycznie w języku hebrajskim słowo szibbōlet oznaczające „powódź”, „strumień” lub „kłos”, było wymawiane inaczej przez Gileadczyków i Efraimitów, co pozwalało na łatwe odróżnienie przedstawicieli tych dwóch nacji.


PRZYKŁAD: Po stłumieniu buntu wójta Alberta w Krakowie w 1312 r. użyto szyboletu „soczewica, koło, miele, młyn”, których użyto do wyłuskania wśród mieszczan osób pochodzenia niemieckiego.


ETYMOLOGIA: hebr. szibbōlet – kłos; strumień; powódź.