PRO BONO


ZNACZENIE: Działanie dla dobra publicznego.


UŻYCIE: Określenie w pełnej wersji brzmi „pro publico bono” (wym. pro publiko bono, akcent na „u”); oznacza działania służące dobru społecznemu oferowane bezpłatnie przez firmy, organizacje czy pojedyncze osoby.  Najczęściej działania pro bono dotyczą firm prawniczych, konsultingowych czy marketingowych, które z rozmaitych przyczyn część swojej pracy, np. dla biednej mniejszości społecznej, wykonują nieodpłatnie. Powody dla takiej działalności są rozmaite – mogą wynikać z dobroci serca lub mieć ukryty cel promocyjny, w postaci wzmocnienia pozytywnego wizerunku marki. Działania pro bono różnią się od wolontariatu tym, że wykonujące je osoby są profesjonalistami w swoich dziedzinach.


PRZYKŁAD: Nasza firma zdecydowała się na działania pro bono na rzecz jednego z domów dziecka. I nie chodziło tu o promocję marki, a o prawdziwe współczucie – dyrektor zarządzający jako dziecko mieszkał w podobnej instytucji i stąd jego wewnętrzna potrzeba niesienia pomocy osobom w podobnej sytuacji.


ETYMOLOGIA: łac. pro publico bono – znaczenie jak wyżej.

STRICTE VS SENSU STRICTO


POPRAWNIE: Stricte (wymawiane [strikte]) – ściśle, dokładnie, np. stricte kobiece pismo; sensu stricto – w ścisłym, dokładnym (tego słowa) znaczeniu, np. to matematyka kwantowa sensu stricto.


BŁĘDNIE: Zamienianie stricte na stricto oraz sensu stricto na sensu stricte.


DLACZEGO TAK?: odmiana wynika z zasad gramatycznych języka łacińskiego, w którym sensus oznacza sens, a strictus to przymiotnik tłumaczony jako „dokładny, bliski”. Przeciwieństwem określenia sensu stricto jest wyrażenie sensu lato – w szerokim (tego słowa) znaczeniu.

KUKUŁCZE JAJO


POPRAWNIE: Podrzucić komuś kukułcze jajo – podstępem zrzucić na kogoś nieprzyjemny obowiązek.


BŁĘDNIE: Podrzucić komuś jaskółcze jajo.


DLACZEGO TAK?: Kukułki to tzw. pasożyty lęgowe – podrzucają własne jaja do gniazd ptaków innego gatunku, zjadając lub wyrzucając przy tym prawdziwe jajo nowoprzybranych rodziców. Przymiotnik „jaskółcze” łączy się natomiast z gniazdem – „jaskółcze gniazda” to kulinarny specjał, który przyrządza się z gotowanych kurzych jaj, wieprzowiny, masła etc.

TETE-A-TETE


ZNACZENIE: Wymawiane [tetatet], akcent na końcowe „e”; spotkanie sam na sam, twarzą w twarz dwóch osób, najczęściej przeciwnej płci.


UŻYCIE: Tete-a-tete to także rodzaj dwuosobowej kanapy, szczególnie popularnej we Francji pod koniec XVIII w. Mebel ten w kształcie przypominał literę „S”, dzięki czemu rozmawiający mogli patrzeć sobie w oczy.


PRZYKŁAD: To może romantyczne tete-a-tete na moim antycznym tete-a-tete?


ETYMOLOGIA: fr. tete-a-tete – dosł. głową w głowę.

DZIEGIEĆ


ZNACZENIE: Lepka, ciemnobrunatna ciecz wytwarzana w procesie destylacji drewna; ma właściwości odkażające i grzybobójcze.


UŻYCIE: Wytapianie dziegciu trwa wiele godzin, a wiedza na temat procesu jego wytwarzania była kiedyś pilnie strzeżoną tajemnicą. Od czasów średniowiecza do XIX w., substancja ta była ważnym surowcem eksportowym Polski. Współcześnie dziegieć znajduje zastosowanie w medycynie, szczególnie w leczeniu chorób skóry, natomiast przez weterynarzy używany jest jako środek odkażający i pielęgnacyjny.


PRZYKŁAD: Dziegieć ma bardzo charakterystyczny, mocny, smolisty zapach, stąd powiedzenie: „łyżka dziegciu w beczce miodu”. Można je zastosować w następującym zdaniu: wszystkie przygotowania do ślubu zakończone – piękna suknia, udekorowany kościół, wspaniała restauracja, łyżką dziegciu w tej beczce miodu są jednak zapowiadane na dzień ceremonii gwałtowne burze.


ETYMOLOGIA: litew. degti – palić się.