HEORTOLOGIA


ZNACZENIE: Nauka o roku kościelnym.


UŻYCIE: Heortologia zajmuje się rokiem liturgicznym nie tylko przez pryzmat historii, ale również poddaje analizie treść każdego święta i jego znaczenie moralne, ascetyczne i dogmatyczne. Korzenie tej nauki sięgają średniowiecza.


PRZYKŁAD: Zgodnie z heortologią, już jutro dzień św. Mikołaja. Kto jeszcze nie zdążył, ma ostatnie chwile na kupno prezentu.


ETYMOLOGIA: gr. heortē – święto.

ADHORTACJA


ZNACZENIE: Inaczej upomnienie lub zachęta.


UŻYCIE: Adhortacja najczęściej odnosi się do dokumentów papieskich. Mają one charakter duszpasterski i adresowane są do określonej grupy osób, na przykład zakonników lub do całego Kościoła. Adhortacja najczęściej stanowi podsumowanie Synodu Biskupów i zestawienie wniosków, jakie z niego wypływają. Adhortacje wydawane są co kilka lat po zakończeniu danego synodu.


PRZYKŁAD: Nie milkną dyskusje na temat polskiego tłumaczenia adhortacji papieża Franciszka. Może najłatwiej o to „co autor miał na myśli” zapytać papieża wprost?


ETYMOLOGIA: łac. adhortari – napominać, zachęcać.

LINGA


ZNACZENIE: Stylizowany symbol falliczny.


UŻYCIE: Linga reprezentuje męskość, żywotność, siłę twórczą. Jest emblematem hinduskiego boga Siwy. Często przedstawiany jest wraz z joni, symbolem genitaliów kobiety i emblematem bogini Szakti. Kult Linga wywodzi się z czasów, gdy ludność kultury Indusu czciła głównie dwa bóstwa: Pana Natury i Wielką Macierz. Pierwsze przedstawiano z trzema twarzami, siedzące w pozycji jogi, w otoczeniu zwierząt lądowych i wodnych. Boginię zaś ukazywano nagą lub ubraną w krótką spódniczkę. Symbolami tej boskiej pary były byk i krowa, przedmiotowymi zaś wyobrażeniami: siły męskiej – linga, żeńskiej zaś joni.


PRZYKŁAD: Udał się na obchody święta płodności i niemal zaginął w lesie przedstawień linga.


ETYMOLOGIA: sanskryt linga – dosł. znak, cecha.

PROFITKA


ZNACZENIE: Osłonka wkładana na świecę w celu ochrony przed skapującą stearyną.


UŻYCIE: Profitka to także okrągła część świecznika, mieszcząca się pod świecą.


PRZYKŁAD: Zapomniała nałożyć profitkę, więc kapiący wosk zastygał jej na rękawiczkach.


ETYMOLOGIA: niem. Profitchen – znaczenie jak wyżej.

ABDITORIUM


ZNACZENIE: Skrzynia na relikwie.


UŻYCIE: W języku polskim abditorium jest zarezerwowane dla relikwii, jednak już np. po angielsku oznacza pudełko, skrzynię która służy do przechowywania lub skrywania każdego typu cennych przedmiotów. Same relikwie to z kolei przedmioty związane z czymś świętym. Najczęściej są to szczątki ciała świętych lub rzeczy z nimi związane. Są one szczególnie rozpowszechnione w katolicyzmie i prawosławiu. Relikwie mogą być I, II lub III stopnia.


PRZYKŁAD: Musiał ukryć znalezisko przed zdrajcami, schował je więc w abditorium, wiedząc, że rzadko kiedy ktoś sięga po relikwie.


ETYMOLOGIA: łac. abdere – ukrywać, chować.

MARID


ZNACZENIE: Demon z mitologii arabskiej.


UŻYCIE: Marid to potężny i okrutny demon, utożsamiany z żywiołem wody. Został zaadaptowany do światów fantasy np. w grze fabularnej Dungeons & Dragons.


PRZYKŁAD: Marida, często czyhającego na ludzi na drogach, zabić można cytując werset z Koranu.


ETYMOLOGIA: arab. مارد‎ – znaczenie jak wyżej.

HURYSY


ZNACZENIE: Według wierzeń muzułmańskich to wiecznie młode i piękne dziewice, które są w raju małżonkami wiernych.


UŻYCIE: Hurysy, czyli kobiety idealne mają po 33 lata, są duchowo i cieleśnie nieskazitelne, są personifikacją dobrych uczynków z wypisanym na piersi imieniem Allaha. Są wiecznie piękne i młode, mogą odnawiać swoje dziewictwo. Każdy muzułmanin, w ogrodzie Dżannah może mieć do 72 hurys i zależnie od jego woli będą one (lub nie będą) rodzić dzieci, osiągające pełną dojrzałość w ciągu godziny. Często uważane w literaturze islamu za alegorię mistycznych uniesień, rozumu i przymiotów Boga.


PRZYKŁAD: Hurysy są wspomniane w poemacie Juliusza Słowackiego „Beniowski” (Pieśń III).


ETYMOLOGIA: arab. حورية – czarnooka.