CYRKUMCYZJA


ZNACZENIE: Inaczej obrzezanie.


UŻYCIE: Cyrkumcyzja to zabieg usunięcia niektórych fragmentów zewnętrznych narządów płciowych mężczyzny. Najczęściej akt obrzezania polega na odcięciu części napletka. Odsetek populacji obrzezanych mężczyzn na świecie jest oceniany na około 20-30%, z czego większość ze względów religijnych lub kulturowych. Określenie to stosuje się również wobec zabiegu usunięcia całości lub części żeńskich zewnętrznych narządów płciowych.


PRZYKŁAD: Lekarz zapytał się czy był poddany cyrkumcyzji; nie znając słowa, nie potrafił udzielić odpowiedzi.


ETYMOLOGIA: łac. circumcisio – znaczenie jak wyżej.

FANTAZMAT


ZNACZENIE: Osoba, rzecz będąca wytworem czyjejś wyobraźni.


UŻYCIE: Fantazmat to rzecz, miejsce, zdarzenie, które zostało przez kogoś wymyślone. W języku psychoanalizy odpowiedzialna za fantazmaty fantazja to pewien wyobrażony scenariusz, w którym w sposób jawny lub ukryty osoba spełnia swoje życzenia.


PRZYKŁAD: Im dłużej go znała, tym nabierała głębszego przekonania, że znacząca część opowiadanych przez niego historii to fantazmaty.


ETYMOLOGIA: gr. phantasia – wyobraźnia.

TRAGHETTO


ZNACZENIE: Wym. [tragetto]; wyznaczone miejsce na Canal Grand w Wenecji, gdzie gondole mogą przepływać w poprzek.


UŻYCIE: Określenie traghetto często stosowane jest także, aby określić same gondole, które wożą ludzi w poprzek Canal Grande. W liczbie mnogiej: traghetti.


PRZYKŁAD: Pojechała na wycieczkę do Wenecji; żeby poczuć się jak lokaleska zapytała gdzie znajdzie najbliższe traghetto.


ETYMOLOGIA: wł. traghetto – prom.

PROZOPAGNOZJA


ZNACZENIE: Utrata zdolności rozpoznawania twarzy.


UŻYCIE: Prozopagnozja to zaburzenie percepcji wzrokowej polegające na upośledzonej zdolności rozpoznawania twarzy znajomych lub widzianych już osób, a w niektórych przypadkach także ich wyrazu emocjonalnego. Cierpi na nią około 2 proc. ludzi. Zaburzenie to może mieć postać nabytą, gdy pojawia się w wyniku uszkodzenia mózgu, lub wrodzoną. Osoby chore na prozopagnozję generalnie nie mają kłopotów ze wzrokiem, ani z zapamiętywaniem innych faktów. W szczególności nie jest u nich zaburzona pamięć dotycząca znajomych osób i potrafią oni rozpoznawać ludzi na podstawie informacji z innych źródeł niż twarz. Zwykle rozróżniają też poszczególne części twarzy, ale ich kształt i położenie u wszystkich ludzi wydaje się im jednakowe.


PRZYKŁAD: Na prozopagnozję cierpi podobno Brad Pitt; nie zdziwcie się więc jeśli następnym razem na ulicy uda, że was nie zna.


ETYMOLOGIA: gr. prósōpon – twarz, maska + agnōsia – nieświadomość.

LEPIDOPTEROLOG


ZNACZENIE: Specjalista od motyli.


UŻYCIE: Lepidopterolog to naukowiec zajmujący się badaniem motyli i ciem. W skład accoutrement lepidopterologa wchodzi m.in. siatka do łapania interesujących go owadów. Na świecie występuje ponad 174 tys. gatunków motyli.


PRZYKŁAD: Nie tylko Al Pacino w „Frankie i Johnny” wie, czym zajmuje się lepidopterolog; teraz wiesz i ty.


ETYMOLOGIA: łac. Lepidoptera – motyle.

DIAPAZON


ZNACZENIE: Skala dźwięków instrumentu muzycznego lub głosu śpiewaka.


UŻYCIE: Diapazon to także synonim skali, rozpiętości czegoś, szczególnie, gdy jest ona duża. Z kolei w greckiej i średniowiecznej teorii muzyki diapazonem nazywano oktawę.


PRZYKŁAD: Chcąc określić diapazon skrzypiec potrzebowała kamertonu.


ETYMOLOGIA: gr. diapasōn – znaczenie jak wyżej.

AMFILADA


ZNACZENIE: Szereg sal, pokojów, połączonych ze sobą przejściami na jednej osi (patrz rysunek poniżej).


UŻYCIE: Amfilada to układ przestrzenny, w którym kolejne pomieszczenia i drzwi leżą na jednej osi, przez co przy otwartych drzwiach tworzy się efektowna perspektywa. Układ amfiladowy jest charakterystyczny dla barokowych i klasycystycznych wnętrz pałacowych. W XIX i XX w. stosowany był też w kamienicach miejskich.


PRZYKŁAD:


ETYMOLOGIA: fr. enfilade – znaczenie jak wyżej.

amfilada

źródło: Wikipedia