PRECEDENCJA


ZNACZENIE: Zasady protokołu dyplomatycznego określające pierwszeństwo osób podczas oficjalnych spotkań władz państwowych.


UŻYCIE: Precedencja ustala kolejność witania, zajmowania miejsc, przemawiania, składania podpisów etc. osób sprawujące oficjalne funkcje państwowe i dyplomatyczne. Każdy kraj stosuje własny protokół dyplomatyczny, dopasowany do faktycznej lub zwyczajowej rangi osób – stąd w Polsce najważniejszą osobą będzie prezydent, przed marszałkiem senatu, marszałkiem sejmu i premierem; we Francji z kolei najważniejszy jest również prezydent, natomiast bezpośrednio po nim wymieniany jest premier, a dopiero później przewodniczący senatu i zgromadzenia narodowego.  W przypadku ustalania precedencji dyplomatów, brana jest pod uwagę długość sprawowania przez nich urzędu na terytorium danego kraju. Aby uniknąć ewentualnych napięć, stosuje się dokładność nie tylko co do daty, ale nawet godziny objęcia stanowiska.


PRZYKŁAD: Ustalenie prawidłowej precedencji to nie lada łamigłówka. Mało kto będzie jednak pamiętać o ewentualnych niedociągnięciach przy usadzaniu, jeśli popełniony zostanie błąd znacznie większego kalibru: kilka lat temu przebywającemu w Rzymie prezydentowi Słowacji zagrano hymn Słowenii – cóż, Włosi nigdy nie grzeszyli zorganizowaniem.


ETYMOLOGIA: fr. precedent – poprzedzający.

KALOS KAGATHOS


ZNACZENIE: Wymawiane „kalos kagatos”; ideał arystokratycznego wychowania w starożytnej Grecji. Spolszczona wersja to „kalokagatia”.


UŻYCIE: Starogrecki arystokratyczny ideał kalos kagathos, czyli tego, co dobre i piękne, silnie wiązał moralny i estetyczny wymiar zachowań. Osoba odznaczająca się kalos kagathos łączyła w sobie odwagę, etyczne postępowanie i elegancki/piękny wygląd.  Termin ten został spopularyzowany przez grecką arystokrację, która właśnie w ten sposób samą siebie określała. Arystokraci cechowali się nie tylko moralnością, określoną przez męstwo i honor, ale także eleganckim zachowaniem.


PRZYKŁAD: Jak pisze badacz kultury europejskiej W. Jaeger: „Grecki kalos kagathos nosi na sobie równie wyraźne ślady swego arystokratycznego pochodzenia, jak angielski dżentelmen. Pierwotnie oba te określenia odnosiły się do idealnego przedstawiciela warstwy wyższej typu rycerskiego; (…) wraz z upływem czasu, stawał się on, przynajmniej w teorii, (…) powszechnie obowiązującym wzorem”.


ETYMOLOGIA: gr. kalos – piękny, agathos – dobry.