WOONERF


ZNACZENIE: Wym. [wonerf]; ulica, na której piesi i rowerzyści mają pierwszeństwo względem pojazdów motorowych.


UŻYCIE: Woonerfy są szczególnie popularne w Holandii. Dosłownie można je przetłumaczyć jako „żyjące podwórka/ulice”, w praktyce oznacza to, że prędkość poruszania się wszelkich pojazdów jest bardzo mała, tak by to piesi, a nie samochody, byli uprzywilejowani. Głównym celem tworzenia woonerfów jest zwiększenie bezpieczeństwa oraz ożywienie miasta poprzez zachęcenie mieszkańców, by wychodzili spędzać czas przed domem. Najczęściej w obszarze woonerfu nie ma krawężników.


PRZYKŁAD: Najnowsze plany dla Warszawy mówią o zamienieniu ścisłego centrum stolicy w serię woonerfów. Lubicie czy się zżymacie?


ETYMOLOGIA: hol. woonerf – znaczenie jak wyżej.

EKSPATRIACJA


ZNACZENIE: Opuszczenie kraju ojczystego.


UŻYCIE: Ekspatriacja może być dowolna lub przymusowa. W drugim przypadku często łączy się z utratą obywatelstwa i jest tożsama z wygnaniem.


PRZYKŁAD: Jako że na ekspatriację zdecydował się przez nikogo nie przymuszany, zasilił szeregi ekspatów.


ETYMOLOGIA: fr. expatriation – znaczenie jak wyżej.

SZAPERON


ZNACZENIE: Inaczej przyzwoitka.


UŻYCIE: Szaperon to, prawie już niespotykana, starsza opiekunka towarzysząca młodej kobiecie. Jej obecność była szczególnie ważna w kontaktach damsko-męskich, by o młodej damie nikt nie pomyślał, że jest nieprzyzwoita i z dżentelmentem spotyka się na na tete-a-tete bez przyzwoitki. Także chaperon, wym. [szaperą].


PRZYKŁAD: Chciała w końcu pobyć z lubym sam na sam, jednak jej młodszy brat nie ustawał w byciu samozwańczym szaperonem.


ETYMOLOGIA: fr. chaperon – nakrycie głowy, rodzaj kapturka, noszonego w średniowieczu głównie przez kobiety.

DYSKREPANCJA


ZNACZENIE: Inaczej różnica poglądów.


UŻYCIE: Dyskrepancja to sprzeczność, rozbieżność, niezgodność. Może dotyczyć różnic w uznawanej teorii czy w systemie wartości.


PRZYKŁAD: Mimo wyraźnych dyskrepancji, udało im się dojść do porozumienia.


ETYMOLOGIA: łac. discrepantia – znaczenie jak wyżej.

HOMO NOVUS


ZNACZENIE: Inaczej dorobkiewicz.


UŻYCIE: Homo nonvus to synonim parweniusza i/lub człowieka nikomu nie znanego powołanego na stanowisko, urząd, etc. Z angielskeigo nazywany też Johnny-come-lately.


PRZYKŁAD: Nie chcąc obrazić zgromadzonych, o niektórych członkach golfowego klubu wyrażał się per homo novus; wiedział, że najbardziej zainteresowani i tak nie zrozumieją przytyku.


ETYMOLOGIA: z Cycerona „O powinnościach”.

OCHLOFOBIA


ZNACZENIE: Lęk przed tłumem.


UŻYCIE: Ochlofobia to kolejna ze społecznych fobii. Inne podobne to agorafobia, ablutofobia, ojkofobia czy akrofobia. Ochlofobii nie należy mylić z ochlokracją.


PRZYKŁAD: Jego ochlofobia ma pozytywną dla jego zdrowia stronę: jako że niekomfortowo czuje się w wypchanych autobusach, bardzo dużo chodzi i jeździ rowerem.


ETYMOLOGIA: gr. ókhlos – tłum.

WERNAKULARNY


ZNACZENIE: W odniesieniu do języka: ojczysty, rodzimy.


UŻYCIE: Język wernakularny przeciwstawia się językowi urzędowemu (np. język kurdyjski a język turecki w Turcji), czy językowi standardowemu (dialekt bawarski a standardowy język niemiecki).


PRZYKŁAD: Mimo że cała społeczność opowiadała się za uczeniem dzieci w języku wernakularnym, ostatecznie na wszystkich szczeblach edukacji wprowadzono lekcje w języku urzędowym.


ETYMOLOGIA: łac. vernaculus – rodzimy, domowy.