EKSPATRIACJA


ZNACZENIE: Opuszczenie kraju ojczystego.


UŻYCIE: Ekspatriacja może być dowolna lub przymusowa. W drugim przypadku często łączy się z utratą obywatelstwa i jest tożsama z wygnaniem.


PRZYKŁAD: Jako że na ekspatriację zdecydował się przez nikogo nie przymuszany, zasilił szeregi ekspatów.


ETYMOLOGIA: fr. expatriation – znaczenie jak wyżej.

SZAPERON


ZNACZENIE: Inaczej przyzwoitka.


UŻYCIE: Szaperon to, prawie już niespotykana, starsza opiekunka towarzysząca młodej kobiecie. Jej obecność była szczególnie ważna w kontaktach damsko-męskich, by o młodej damie nikt nie pomyślał, że jest nieprzyzwoita i z dżentelmentem spotyka się na na tete-a-tete bez przyzwoitki. Także chaperon, wym. [szaperą].


PRZYKŁAD: Chciała w końcu pobyć z lubym sam na sam, jednak jej młodszy brat nie ustawał w byciu samozwańczym szaperonem.


ETYMOLOGIA: fr. chaperon – nakrycie głowy, rodzaj kapturka, noszonego w średniowieczu głównie przez kobiety.

DYSKREPANCJA


ZNACZENIE: Inaczej różnica poglądów.


UŻYCIE: Dyskrepancja to sprzeczność, rozbieżność, niezgodność. Może dotyczyć różnic w uznawanej teorii czy w systemie wartości.


PRZYKŁAD: Mimo wyraźnych dyskrepancji, udało im się dojść do porozumienia.


ETYMOLOGIA: łac. discrepantia – znaczenie jak wyżej.

HOMO NOVUS


ZNACZENIE: Inaczej dorobkiewicz.


UŻYCIE: Homo nonvus to synonim parweniusza i/lub człowieka nikomu nie znanego powołanego na stanowisko, urząd, etc. Z angielskeigo nazywany też Johnny-come-lately.


PRZYKŁAD: Nie chcąc obrazić zgromadzonych, o niektórych członkach golfowego klubu wyrażał się per homo novus; wiedział, że najbardziej zainteresowani i tak nie zrozumieją przytyku.


ETYMOLOGIA: z Cycerona „O powinnościach”.

OCHLOFOBIA


ZNACZENIE: Lęk przed tłumem.


UŻYCIE: Ochlofobia to kolejna ze społecznych fobii. Inne podobne to agorafobia, ablutofobia, ojkofobia czy akrofobia. Ochlofobii nie należy mylić z ochlokracją.


PRZYKŁAD: Jego ochlofobia ma pozytywną dla jego zdrowia stronę: jako że niekomfortowo czuje się w wypchanych autobusach, bardzo dużo chodzi i jeździ rowerem.


ETYMOLOGIA: gr. ókhlos – tłum.

WERNAKULARNY


ZNACZENIE: W odniesieniu do języka: ojczysty, rodzimy.


UŻYCIE: Język wernakularny przeciwstawia się językowi urzędowemu (np. język kurdyjski a język turecki w Turcji), czy językowi standardowemu (dialekt bawarski a standardowy język niemiecki).


PRZYKŁAD: Mimo że cała społeczność opowiadała się za uczeniem dzieci w języku wernakularnym, ostatecznie na wszystkich szczeblach edukacji wprowadzono lekcje w języku urzędowym.


ETYMOLOGIA: łac. vernaculus – rodzimy, domowy.

EBULIOFOBIA


ZNACZENIE: Lęk przed bańkami.


UŻYCIE: Ebuliofobia może się objawiać zarówno w formie strachu przed bańkami, jakie ktoś puszcza w powietrzu, jak i tymi, jakie powstają na mydle czy są celowo robione w formie kąpielowej piany. Lęk najprawdopodobniej bierze się z nieprzyjemnego doświadczenia z bańkami w dzieciństwie, np. podtopienia się w wannie z pianą czy przewrócenia się w pogoni za latającymi w powietrzu bańkami.


PRZYKŁAD: Wspiął się na wyżyny romantyzmu: kupił szampana, róże, przygotował gorącą kąpiel w pianie… Nie mógł przewidzieć, że jego luba cierpi na ebuliofobię.


ETYMOLOGIA: łac. bulla – bańka.

SAHM


ZNACZENIE: Akronim określenia ‚stay at home mum’, czyli kobiety niepracującej w tradycyjnym tego słowa znaczeniu, lecz zajmującej się dziećmi i domem.


UŻYCIE: Wiele osób twierdzi, że rola SAHM jest nawet trudniejsza niż kobiet, które pracują. Nierozstrzygając, jedno jest pewne: rodzina działająca w modelu SAHM (lub SAHD) jest skrajnie inna od tej, która wybrała model DINK.


PRZYKŁAD: Bardzo nie lubiła, gdy nazywano ją kurą domową, więc określenie SAHM stało się szybko jej ulubionym.


ETYMOLOGIA: Akronim angielskiego określenie ‚stay at home mum’.

PERSEWERATYWNOŚĆ


ZNACZENIE: Skłonność do ciągłego powtarzania pewnych reakcji.


UŻYCIE: Perseweratywność to tendencja do trwania i powtarzania danego zachowania, powtarzania myśli, słów, wypowiedzi. Czasami oznacza także tendencję do przeżuwania myśli, ciągłego powracania do jakiegoś problemu.


PRZYKŁAD: Nie mógł znieść jej perseweratywności i ciągłęgo wracania do tematu "jak wyszła na zdjęciu" i "co napisał w komentarzu znajomy".


ETYMOLOGIA: ang. perseverance - wytrwałość.

EKSPLIKACJA


ZNACZENIE: Inaczej wytłumaczenie.


UŻYCIE: Eksplikacja to synonim tłumaczenia. W znaczeniu filmowym, eksplikacja reżyserska to 1-2 stronicowy tekst, w którym muszą być zawarte: artystyczny zamysł filmu, przesłanie gotowego dzieła, opis wizji plastycznej.


PRZYKŁAD: Mimo dużego zaangażowania się w eksplikację pomysłu, nie spotkał się on z uznaniem zebranych.


ETYMOLOGIA: łac. explicitus - rozwinięty.