SLÁINTE


ZNACZENIE: Po irlandzku, „na zdrowie!”.


UŻYCIE: Dziś Irlandczycy obchodzą dzień św. Patryka. Pijąc hektolitry piwa, na całym świecie celebruje się prawdopodobną datę śmierci patrona Zielonej Wyspy.


PRZYKŁAD: Dla tych, co będą chcieli wznieść toast po irlandzku, tutaj jak powinno się wymawiać sláinte.


ETYMOLOGIA: irl. sláinte – zdrowie.

JOIK


ZNACZENIE: Ludowa przyśpiewka z Laponii.


UŻYCIE: Joiki mogą opowiadać o miłości, o pochodzeniu i życiu ludu Lapończyków oraz o walce dobrych (białych) i złych (czarnych) szamanów noaide. Teksty joików różnią się od typowych piosenek – mają budowę cykliczną, bez wyraźnego początku i końca, krótka fraza jest powtarzana, z niewielkimi zmianami, wielokrotnie. Melodia jest prosta, śpiewana przy bardzo napiętych strunach głosowych, oparta na skali pięciotonowej.


PRZYKŁAD: Z joikiem na ustach, Święty Mikołaj pędzi saniami z prezentami. Wesołych!


ETYMOLOGIA: lap. yoik – znaczenie jak wyżej.

HEORTOLOGIA


ZNACZENIE: Nauka o roku kościelnym.


UŻYCIE: Heortologia zajmuje się rokiem liturgicznym nie tylko przez pryzmat historii, ale również poddaje analizie treść każdego święta i jego znaczenie moralne, ascetyczne i dogmatyczne. Korzenie tej nauki sięgają średniowiecza.


PRZYKŁAD: Zgodnie z heortologią, już jutro dzień św. Mikołaja. Kto jeszcze nie zdążył, ma ostatnie chwile na kupno prezentu.


ETYMOLOGIA: gr. heortē – święto.

KONSTELACJA VS. KONSOLACJA


POPRAWNIE: Konstelacja to inaczej gwiazdozbiór. Jest również synonimem konfiguracji, układu, stanu rzeczy. Konsolacja to inaczej stypa, czyli uroczysta uczta organizowana z powodu śmierci kogoś bliskiego lub znanej osoby. Oznacza także pocieszenie.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Konstelacja pochodzi od łacińskiego constellatio oznaczającego gwiazdozbiór, natomiast konsolacja wywodzi się z łacińskiego consolatio, czyli ulga, pociecha.

PERIZONIUM


ZNACZENIE: Przepaska udrapowana na biodrach ukrzyżowanego Chrystusa.


UŻYCIE: Początkowo przedstawiano Chrystusa w długiej szacie. W XII-XIII w. w tzw. colobium (krótka szata sięgająca do kolan). W gotyku – z perizonium przewiązanym na boku. W sztuce nowożytnej perizonium jest najczęściej przewiązane pośrodku. Od XVII w. pojawiło się perizonium przewiązane sznurem.


PRZYKŁAD: Życzę Wam, by Wielkanoc była tak ciepła, by jako strój wystarczyło samo perizonium.


ETYMOLOGIA: łac. perizonium – znaczenie jak wyżej.