KUPAŁA


ZNACZENIE: Słowiańskie święto zakochanych pierwotnie obchodzone w noc przesilenia letniego, z 21 na 22 czerwca.


UŻYCIE: Kupała lub noc Kupały to święto ognia, wody, słońca i księżyca, urodzaju, płodności, radości i miłości, obchodzone na obszarach zamieszkiwanych przez ludy słowiańskie, bałtyckie, germańskie i celtyckie, a także przez część narodów wywodzących się z ludów ugrofińskich. Z czasem, w wyniku nacisków Kościoła katolickiego, obchody Kupały połączone zostały z Nocą Świętojańską przypadająca na noc z 23 na 24 czerwca, kiedy prawdopodobnie umarł Jan Chrzciciel.


PRZYKŁAD: W nosie mam walentynki, w ramach buntu przeciw amerykanizacji naszej kultury hucznie obchodzę Kupałę.


ETYMOLOGIA: Najprawdopodobniej wywodzi się z indoeuropejskiego kup oznaczającego żarzyć, jarzyć się lub kump – zbiorowość, grupa, plemię, wspólnota. Niektórzy wywodzą nazwę święta od rzekomo istniejącego słowiańskiego bóstwa płodności Kupały, co do płci którego wciąż trwają spory.

DO SIEGO


ZNACZENIE: Staropolskie ‚do tego’.


UŻYCIE: Siego jest dopełniaczem dawnego zaimka wskazującego si, sia, sie, który znaczył ‚ten, ta, to’. Wyrażenie ‚do siego’ pisze się rozdzielnie. Do tej pory zaimek ten występuje w kilku konstrukcjach, np. ni to, ni sio; tak czy siak; taki, siaki i owaki. ‚Do siego’ obecnie odnosi się do nadchodzącego roku.


PRZYKŁAD: Dawniej ‚do siego roku’ było formułką życzeń wigilijnych. Łamiąc się opłatkiem mówiono: do siego roku, czyli ‚doczekajmy w zdrowiu tego roku, który nadejdzie’.


ETYMOLOGIA: Patrz wyżej.

FARA


ZNACZENIE: Inaczej kościół parafialny.


UŻYCIE: kościołem farnym nazywa się najstarszy kościół w mieście lub główny kościół dekanatu. W miastach biskupich nazwę tą stosuje się dla określenia drugiego kościoła po katedrze. Określenie fara czasem odnosi się do samego terytorium parafii.


PRZYKŁAD: Na pasterkę wybiera się do fary. A przy okazji, wesołych świąt!


ETYMOLOGIA: gr. Pfarre – probostwo, parafia.

A tu świąteczny bonus, za widelec.pl:
Mikołaj – nie zawsze wzbudza radość

WIATYK


ZNACZENIE: W chrześcijaństwie, komunia święta podawana ciężko choremu, często na łożu śmierci.


UŻYCIE: Wiatyk jest traktowany jako pokarm na drogę do wiecznego życia. Niezależnie od tego, czy chory przyjął już danego dnia komunię, w przypadku wystąpienia niebezpieczeństwa utraty życia można, a nawet należy udzielić mu wiatyku. Co więcej, gdyby chory przez kilka dni pozostawał w sytuacji zagrożenia życia, może przyjmować wiatyk wielokrotnie, w poszczególnych dniach.


PRZYKŁAD: Jeżeli chory nie może przyjmować pokarmu stałego, wiatyk może zostać podany pod postacią konsekrowanego (święconego) wina.


ETYMOLOGIA: łac. viaticum – zaopatrzenie na drogę.

PERGOLA


ZNACZENIE: Budowla ogrodowa w postaci zacienionej alei lub element budynku w architekturze (patrz zdjęcie poniżej).


UŻYCIE: Pergola składa się z jednego lub dwóch rzędów kolumn, słupków itp., przykrytych kratownicą, oplecionych roślinami pnącymi. Pergola zapewnia zacienienie np. na tarasie, jest wsparciem dla roślin, ale też może ukrywać np. kable.


PRZYKŁAD: Dziś Dzień Mamy – zafunduj jej na balkonie piękną pergolę. Albo lepiej zabierz do restauracji, gdzie jest ona częścią wystroju ogrodu.


ETYMOLOGIA: łac. pergula – wystający dach.

BURBON


ZNACZENIE: Amerykańska whiskey produkowana z kukurydzy i innych zbóż.


UŻYCIE: Wbrew powszechnemu rozumieniu, nie każda amerykańska whiskey to burbon, a jedynie ta produkowana w stanie Kentucky (w odróżnieniu od np. whiskey z Tennessee). Burbon jest destylowany jednokrotnie (np. Jim Beam), podczas gdy whisky szkocka dwukrotnie (np. Johnnie Walker), a irlandzka (np. Jameson) whiskey trzykrotnie.


PRZYKŁAD: Zamiast goździka, na Dzień Kobiet butelka burbona Jim Beam prosto z Kentucky.


ETYMOLOGIA: nazwa alkoholu pochodzi od regionu Old Bourbon, obecnie Bourbon County w Kentucky.

SOLENIZANT VS JUBILAT


POPRAWNIE: Solenizant to osoba, która obchodzi danego dnia imieniny lub urodziny; jubilat z kolei to osoba lub instytucja, która obchodzi jubileusz.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Solenizant pochodzi od łacińskiego słowa solennis, które oznacza coś uroczystego, dorocznego. Solenizantem jest więc obchodzące dziś pierwsze urodziny Słowo dnia (hip hip hurra!), ale też każdy inny świętujący swoje urodziny – może to być dwulatek, ale też emeryt. Jubilat z kolei to osoba, instytucja czy np. miasto obchodzące jubileusz, czyli znaczącą rocznicę jakiegoś wydarzenia: narodzin, utworzenia, rozpoczęcia pracy, zawarcia związku małżeńskiego etc. (od łac. annus iubilaeus – rok jubileuszowy). Zwyczajowo jubileusz to rocznica okrągła, kończąca się zerem lub piątką.