SOLENIZANT VS JUBILAT


POPRAWNIE: Solenizant to osoba, która obchodzi danego dnia imieniny lub urodziny; jubilat z kolei to osoba lub instytucja, która obchodzi jubileusz.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Solenizant pochodzi od łacińskiego słowa solennis, które oznacza coś uroczystego, dorocznego. Solenizantem jest więc obchodzące dziś pierwsze urodziny Słowo dnia (hip hip hurra!), ale też każdy inny świętujący swoje urodziny – może to być dwulatek, ale też emeryt. Jubilat z kolei to osoba, instytucja czy np. miasto obchodzące jubileusz, czyli znaczącą rocznicę jakiegoś wydarzenia: narodzin, utworzenia, rozpoczęcia pracy, zawarcia związku małżeńskiego etc. (od łac. annus iubilaeus – rok jubileuszowy). Zwyczajowo jubileusz to rocznica okrągła, kończąca się zerem lub piątką.

INFUŁA


ZNACZENIE: Inaczej mitra, nakrycie głowy noszone przez biskupów, także przez biskupa Mikołaja z Miry, którego święto obchodzone jest dziś – 6 grudnia.


UŻYCIE: Święty Mikołaj urodził się ok. roku 270 a zmarł w 345 lub 352 r., był biskupem miasta Mira w dzisiejszej Turcji. Według jednej z legend, bogaty biskup Mikołaj dowiedział się, że człowiek, który popadł w biedę, zdecydował się w desperacji sprzedać swoje córki do domu publicznego. By je przed tym uchronić, Mikołaj w nocy zakradł się na dach domu rodziny i wrzucił przez komin sakiewki z pieniędzmi. Wpadły one do trzewików, jakie dziewczyny położyły przy kominie, by wyschły i stąd tradycja nocnego wkładania prezentów mikołajkowych w buty i skarpety. Dzięki darowi biskupa Mikołaja dziewczyny nie musiały zostać sprzedane. Pierwotnie postać św. Mikołaja ubrana była w strój koloru zielonego, jednak na początku XX w. spopularyzowano obecny wizerunek Mikołaja – m.in. pod wpływem wizerunku postaci, jaki na potrzeby marki stworzyła coca-cola.


PRZYKŁAD: Św. Mikołaj jest patronem wytwórców guzików, jeńców, gorzelników, piwowarów, uczonych, studentów, ale także złodziei i morderców – jak widać każdy chce być pod opieką tego dobrotliwego staruszka w infule.


ETYMOLOGIA: łac. infula – biało-czerwona przepaska wełniana noszona w starożytnym Rzymie jako znak wyświęcenia kapłańskiego albo nietykalności.

KEROMANCJA


ZNACZENIE: Sposób wróżenia, polegający na laniu rozgrzanego, roztopionego wosku na wodę i odczytywaniu wróżb z powstających kształtów.


UŻYCIE: Keromancja jest szczególnie popularna w obchodzone w wigilię dnia św. Andrzeja (29 na 30 grudnia) andrzejki. Kiedyś andrzejkowe wróżby były zarezerwowany tylko dla niezamężnych panien, a przepowiadano jedynie na tematy matrymonialne.


PRZYKŁAD: W Polsce andrzejki obchodzi się m.in. organizując wieczory keromancji; w Szkocji, której św. Andrzej jest patronem, 30 listopada jest dniem wolnym od pracy, podczas którego celebruje się jedzeniem i piciem.


ETYMOLOGIA: gr. keros – wosk.

BEAUJOLAIS


ZNACZENIE: Wym. [bożole], akcent na ‚e’; czerwone wino stołowe z burgundzkiej prowincji Biôjolês.


UŻYCIE: Beaujolais jest produkowane z winogron ze szczepu Gamay. Szczególnie znana jest odmiana beaujolais nouveau ([nuwo], akcent na ‚o’), która leżakuje przez rok i wypuszczana jest na rynek w trzeci czwartek listopada, w tzw. święto beaujolais. Można je sprzedawać do 31 sierpnia następnego roku. Beaujolais nouveau ma zwykle bardzo ostry, cierpki smak, jednak w dobrych latach wino jest orzeźwiające i przyjemne. W latach gorszych zdarza się, że jest prawie niewypijalne. Mimo że to wino czerwone, pije się je schłodzone, nawet do 12°C.


PRZYKŁAD: Le Beaujolais nouveau est arrivé! (Beaujolais nouveau już jest!) – to słynny slogan corocznie towarzyszący pojawieniu się wina w sprzedaży, np. w zeszły czwartek.


ETYMOLOGIA: fr. Biôjolês – prowincja, z której pochodzi wino beaujolais.

ROSZ HASZANA


ZNACZENIE: Pierwszy dzień kalendarza żydowskiego; przypada dzisiaj.


UŻYCIE: Święto Rosz Haszana (Rosz ha-Szana) trwa dwa dni. Po nim nadchodzi okres rachunku sumienia podczas dziesięciu tzw. Dni Grozy (Jamim Noraim), kończących się świętem Jom Kipur. Obchody Rosz Haszana celebruje się wykwintną kolacją, na której nie może zabraknąć słodkości, m.in. jabłek w miodzie, chałki i cymesu. Rosz Haszana upamiętnia szósty dzień kreacji świata – dzień stworzenia człowieka.


PRZYKŁAD: Dziś po zachodzie słońca, według kalendarza żydowskiego, rozpoczyna się święto Rosh Haszana – celebrowany będzie początek 5771 roku.


ETYMOLOGIA: hebr. ראש השנה – głowa roku.