TAUMATURG


ZNACZENIE: Inaczej cudotwórca lub kuglarz.


UŻYCIE: Taumaturgia to z kolei moc czynienia cudów, magia. Może mieć też pejoratywny wydźwięk i oznaczać blagę, mydlenie oczu dla zamaskowania oszustwa.


PRZYKŁAD: Nie wiedziała czy jest chodzącym ideałem czy wprawnym taumaturgiem. Na razie postanowiła nie myśleć o tym i cieszyć się chwilą.


ETYMOLOGIA: gr. thaumatourgía – cudotwórstwo.

FULGURACJA


ZNACZENIE: Twórczy, pozytywny kryzys.


UŻYCIE: Fulguracja to kryzys cywilizacji, kultury, sztuki, etc. Polega na zakłóceniu procesu dziejowego, a objawia się okresem przyspieszonego dziania się, kiedy to, po odrzuceniu przestarzałych metod i nawyków, objawiają się nowe drogi, perspektywy, założenia i rozwiązania. Fulguracja to także olśnienie umysłu w trakcie mistycznej ekstazy, jak również niszczenie tkanek za pomocą wyładowań elektrycznych regulowanych ruchomymi elektrodami.


PRZYKŁAD: Poddano go fulguracji. Oczekiwano, że popadnie w marazm, jednak ku zaskoczeniu lekarzy doznał fulguracji.


ETYMOLOGIA: łac. fulguratio – znaczenie jak wyżej.

MILLE-FLEURS


ZNACZENIE: Wym. [milfler], zamknięte ‚e’; wzór dekoracyjny, w których cały materiał pokryty jest drobnymi kwiatami.


UŻYCIE: Mille-fleurs może pokrywać tapety, tkaniny czy płótna. Motyw ten był szczególnie popularny w sztuce średniowiecznej (patrz rysunek poniżej).


PRZYKŁAD: Z nudów na spotkaniu zaczęła rysować kwiaty. Po godzinie miała już kartkę pokrytą mille-fleurs.


ETYMOLOGIA: fr. millefleurs – dosł. tysiąc kwiatów.

mille

PUTTO


ZNACZENIE: Postać chłopczyka występująca w dekoracyjnym malarstwie i rzeźbie.


UŻYCIE: Putto jest szczególnie charakterystyczny dla okresu odrodzenia. Stosowane było też w późniejszych okresach we wnętrzach budowli oraz jako ozdoba tarasów, parków i ogrodów. Może przybierać postać aniołka lub bożka, często nagiego. W liczbie mnogiej putti.


PRZYKŁAD: Jako motyw przewodni swojej pracy na zaliczenie zajęć z fotografii wybrała udokumentownie putti dekorujących okoliczne budowle.


ETYMOLOGIA: wł. putto – chłopiec.

HURYSY


ZNACZENIE: Według wierzeń muzułmańskich to wiecznie młode i piękne dziewice, które są w raju małżonkami wiernych.


UŻYCIE: Hurysy, czyli kobiety idealne mają po 33 lata, są duchowo i cieleśnie nieskazitelne, są personifikacją dobrych uczynków z wypisanym na piersi imieniem Allaha. Są wiecznie piękne i młode, mogą odnawiać swoje dziewictwo. Każdy muzułmanin, w ogrodzie Dżannah może mieć do 72 hurys i zależnie od jego woli będą one (lub nie będą) rodzić dzieci, osiągające pełną dojrzałość w ciągu godziny. Często uważane w literaturze islamu za alegorię mistycznych uniesień, rozumu i przymiotów Boga.


PRZYKŁAD: Hurysy są wspomniane w poemacie Juliusza Słowackiego „Beniowski” (Pieśń III).


ETYMOLOGIA: arab. حورية – czarnooka.

EPIGON


ZNACZENIE: Bierny naśladowca wielkich poprzedników.


UŻYCIE: Epigon to określenie osoby, która jest kontynuatorem przeżywających się, przemijających kierunków sztuki lub nauki. Rodzaj żeński to epigonka


PRZYKŁAD: Jego epigonizm, by nie używać określenia lenistwo, posuwał się do tego stopnia, że kopiował poprzedników nawet przy tworzeniu epigramów i epigrafów.


ETYMOLOGIA: gr. epígonos – później urodzony.

MASWERK


ZNACZENIE: Dekoracyjny podział okna w budowli gotyckiej (patrz zdjęcie).


UŻYCIE: Maswerk składał się z elementów geometrycznych wykonanych w cegle lub kamieniu (np. koła, odcinki koła, stylizowane liście). Maswerki stosowano do wypełniania otworów okiennych, rozet czy balustrad. Był też spotykany jako motyw dekoracyjny w rzemiośle artystycznym, np. złotnictwie i meblarstwie. Ślepy maswerk stanowi z kolei dekorację elementów nieprzezroczystych, takich jak np. płaszczyzny ścian. Po polsku maswerk bywa nazywany laskowaniem.


PRZYKŁAD: Pierwszy maswerk pojawił się w kaplicach katedry Notre Dame w Reims około 1230 roku.


ETYMOLOGIA: niem. Masswerk – znaczenie jak wyżej.

maswerk