PANGRAM


ZNACZENIE: Krótkie zdanie zawierające wszystkie litery alfabetu.


UŻYCIE: Pangram może być zabawą słowną, często jest jednak również wykorzystywany do sprawdzania poprawności danych tekstowych, poprawności wyświetlania lub drukowania znaków itp. Szczególnie dopracowane pangramy zawierają każdą literę tylko raz.


PRZYKŁAD: „Dość błazeństw, żrą mój pęk luźnych fig” (L. Jakubowicz; „Wiadomości Literackie”, nr 1, 1936, str. 7)


ETYMOLOGIA: gr. pan gramma – każda litera.

PAREIDOLIA


ZNACZENIE: Zjawisko dopatrywania się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach, przeważnie przy pełnej świadomości ich nierzeczywistego charakteru.


UŻYCIE: Znanymi przykładami pareidolii są: dopatrywanie się wizerunku diabła we włosach królowej Elżbiety II na portrecie znajdującym się na kanadyjskich banknotach jednodolarowych z 1954 roku oraz na kilku zdjęciach przedstawiających dym wydobywający się z płonącego budynku World Trade Center, a także dostrzeganie rzeźby twarzy w fotografii jednego z wypiętrzeń na Marsie. Częstym źródłem pareidolii jest obserwacja chmury, która dla oglądającego przypomina kształtem postacie ludzi, zwierząt. Zjawiskiem tym można tłumaczyć również niektóre rzekome objawienia, jak układ plam czy cieni na szybie, drzewie czy innym tle wydający się obrazem Matki Boskiej, Jezusa czy innych postaci religijnych. Tutaj kilka przykładów „ukrytych” twarzy.


PRZYKŁAD: Pareidolia może też dotyczyć zjawisk słuchowych – niektórzy odczytują tajne wiadomości, gdy puszczają nagrania głosu od tyłu.


ETYMOLOGIA: gr. para – zamiast + eidōlon – obraz, kształt.

KONWENTYKIEL


ZNACZENIE: Żartobliwe określenie zebrania jakiejś organizacji, stowarzyszenia.


UŻYCIE: Konwentykiel najczęściej jest poufny, tajemny, z reguły dotyczy spotkania np. partii politycznej. Kiedyś określało się w ten sposób także tajne zebranie sekty religijnej.


PRZYKŁAD: Na wieczór panieński chciały jej zorganizować niespodziankę, spotkały się więc na konwentyklu.


ETYMOLOGIA: niem. Konventikel – tajne zebranie.

DEMINUTYW


ZNACZENIE: Inaczej wyraz zdrobniały.


UŻYCIE: Najczęściej funkcją deminutywu jest zabarwienie pozytywne, pieszczotliwe, wyraża on akceptację, czasem podziw wobec zjawiska, przedmiotu, osoby. Deminutyw użyty w określonym kontekście może mieć zabarwienie negatywne, a nawet pogardliwe np. gdy powiemy o dziewczynie, że jest głupiutką gąską.


PRZYKŁAD: Rozbrajają mnie ludzie, którzy deminutywy stosują w każdym możliwym zdaniu. Ostatnio dostałam zaproszenie na „kawkę lub winko na naszym tarasiku, jak tylko wrócimy z nartek”. Nie, dziękuję…


ETYMOLOGIA: łac. deminutivum – zdrobnienie.

LANDSZAFT


ZNACZENIE: Obraz przedstawiający pejzaż.


UŻYCIE: Landszaft to żartobliwe określenie kiczowatego dzieła przedstawiającego krajobraz.


PRZYKŁAD: Przyjechał do Polski na Euro i koniecznie chciał wrócić z pamiątką. Jego wybór padł na uroczy landszaft sprzedawany na starówce.


ETYMOLOGIA: niem. Landschaft – okolica, krajobraz.