OOLOGIA


ZNACZENIE: Dział ornitologii zajmujący się badaniem jaj ptaków.


UŻYCIE: Oologia zajmuje się badaniem budowy, rozmiarów, ubarwienia czy kształtów ptasich jaj. Kolekcje oologiczne stanowią bogate źródło informacji o gatunkach ptaków, ich biologii, anatomii i fizjologii. Także owologia.


PRZYKŁAD: Już zdając na weterynarię wiedział, że będzie chciał zawodowo poświęcić się oologii.


ETYMOLOGIA: łac. ovi – jajo.

EGRETA


ZNACZENIE: Ozdoba z piór lub drogich kamieni przypinana do fryzury lub kapelusza.


UŻYCIE: Egreta, czyli ozdobna kita z piór, pierwotnie robiona była z piór czapli z rodzaju Egretta. Później zaczęto ją także robić z piór strusich. W Polsce wszystkie gatunki czaplowatych podlegają gatunkowej ochronie ścisłej oprócz czapli siwej (Ardea cinerea), która jest objęta ochroną częściową.


PRZYKŁAD: W prezencie dał jej piękną egretę. Gdy ją w niej zobaczył, stwierdził jednak, że wygląda jak dziwoląg i kazał przypiąć ozdobę jako dekorację abażuru.


ETYMOLOGIA: fr. aigrette‎ – biała czapla.

AKATYZJA


ZNACZENIE: Potrzeba bycia w ciągłym ruchu.


UŻYCIE: Osoby dotknięte akatyzją nie mogą usiedzieć nieruchomo, ciągle poruszają kończynami, stają, zmieniają pozycję, nieustannie chodzą. Występowanie objawów akatyzji jest wiązane z zaburzeniami neurologicznymi. Przeciwieństwem akatyzji jest akinezja, czyli całkowite odrętwienie.


PRZYKŁAD: Podejrzewała, że jej terier cierpi na akatyzję: jak nie biegał za piłką, to gonił własny ogon. Weterynarz jednak ją uspokoił, mówiąc, że to typowe dla psów tej rasy.


ETYMOLOGIA: gr. akathisis – znaczenie jak wyżej.

TRYMER


ZNACZENIE: Urządzenie służące do trymowania, czyli usuwania martwej sierści psa.


UŻYCIE: Trymery używane są do usuwania podszerstka jak również włosa okrywowego (np. terierów i sznaucerów). Trymowanie poprawia jakość sierści: usztywnia ją, zmniejsza wzrost podszerstka, poprawia kolor, a także eliminuje problem sierści w domu, ponieważ pies wytrymowany nie gubi sierści. Wyglądem przypomina nóż z pofałdowanym lub ponacinanym ostrzem. Większość trymerów jest zbudowanych w ten sposób, żeby włos nie został ucięty. Trymer to także maszynka służąca do strzyżenia brody, wąsów, okolic bikini, a także zbędnego owłosienia w nosie i uszach. Trymer umożliwia precyzyjne ustawienie długości strzyżenia.


PRZYKŁAD: Nie mógł dojść do ładu ze swoją fryzurą. Postanowił zmienić przyzwyczajenie i zamiast w fiksatuar zainwestował w trymer.


ETYMOLOGIA: abg. trim – przycinać, podcinać.

MYRMEKOLOGIA


ZNACZENIE: Nauka zajmująca się mrówkami.


UŻYCIE: Myrmekologia to gałąź entomologii (nauki o owadach) zajmująca się badaniem mrówek zarówno w ich środowisku naturalnym, jak i w sztucznym. Myrmekolodzy hodują mrówki korzystając ze sztucznych gniazd, tzw. formikariów (które mogą wyglądać tak) w celu obserwowania i poznawania ich zachowania.


PRZYKŁAD: Od zawsze fascynowały go owady. Nie mógł jednak zdecydować jaką specjalizację wybrać: myrmekologię czy lepidopterologię.


ETYMOLOGIA: gr. mýrmeks – mrówka

MERKAPTAN


ZNACZENIE: Ciecz lub gaz o bardzo nieprzyjemnej, długotrwałej woni, w naturze występuje np. u skunksów czy w czosnku.


UŻYCIE: Merkaptan to jeden z siarkowych odpowiedników alkoholi, z atomem tlenu zastąpionym w grupie hydroksylowej atomem siarki (-SH). Merkaptan celowo dodawało się do gazu ziemnego, który jest bezwonny, aby ułatwić jego wykrycie. Ma właściwości kwasowe znacznie silniejsze niż alkohole, reaguje z zasadami i niektórymi metalami, tworząc związki o charakterze soli. Nazywany też tiolem lub tioalkoholem.


PRZYKŁAD: Na lekcjach chemii najbardziej interesował go proces otrzymywania merkaptanu.


ETYMOLOGIA: łac. mercurius captans – wiążący rtęć.

LEPIDOPTEROLOGIA


ZNACZENIE: Dział entomologii (nauki o owadach) zajmujący się motylami.


UŻYCIE: W badaniach terenowych lepidopterolodzy posługują się tradycyjnymi akcesoriami entomologicznymi, m.in. siatką entomologiczną i metodami odłowu do światła.


PRZYKŁAD: Będąc lepidopterologiem-amatorem zimą wiele czasu spędza w wiedeńskim Schmetterlinghaus.


ETYMOLOGIA: łac. Lepidoptera – motyle.

ATAWIZM


ZNACZENIE: Występowanie u osobnika cechy jego odległych przodków, od dawna już niedziedziczonej.


UŻYCIE: Atawizm to ujawnienie się jakichś zachowań lub cech, które były charakterystyczne dla przodków albo dla jakiegoś środowiska lub kultury. Atawizm może być wynikiem nieprawidłowości w rozwoju embrionalnym, może być także dziedzicznie uwarunkowany. Do cech atawistycznych zaliczane są u ludzi paznokcie i nadmierne owłosienie ciała.


PRZYKŁAD: Atawizmem u człowieka jest np. wystąpienie dodatkowych sutków czy zewnętrznego ogona.


ETYMOLOGIA: łac. atavus – przodek.

AKAROLOGIA


ZNACZENIE: Cześć zoologii skupiająca się na badaniu roztoczy.


UŻYCIE: Akarologia skupia się na badaniu roztoczy, które z kolei są obszernym i zróżnicowanym gatunkowo rzędem drobnych pajęczaków obejmujący osobniki od mikroskopijnych do 3-centymetrowych. Roztocza mogą przenosić choroby lub być szkodnikami magazynowymi. Zamieszkują wszystkie strefy klimatyczne, również obszary polarne. Dostosowały się do różnych środowisk: żyją w glebie, kurzu domowym, w strefie przybrzeżnej środowisk słodkowodnych (tzw. wodopójki), a nawet w gorących źródłach. Uwaga, roztocz nie należy mylić z roztoczami, czyli saprofitami (głównie bakterie i grzyby).


PRZYKŁAD: Zatrudniła ogrodnika, który miał nie tylko doprowadzić do porządku ogród, ale zadeklarował, że jest również dyplomowanym akarologiem i poradzi sobie z roztoczami.


ETYMOLOGIA: gr. akari – roztocze + logos – rozum, słowo.

TIGMOTAKSJA


ZNACZENIE: Zjawisko przywierania do podłoża i kamieni organizmów żyjących w wodach płynących.


UŻYCIE: Celem tigmotaksji jest uniknięcie zmycia przez prąd wody. Pojęciem tym określa się również skłonność szczurów do poruszania się przy ścianach pomieszczenia. Tzw. negatywna tigmotaksja to określenie kontrreakcji i oporu zwierząt i ludzi w przypadku wywierania na nich fizycznej presji.


PRZYKŁAD: Mimo obserwowania u swojego kota negatywnej tigmotaksji, nie wiedziała jak inaczej oduczyć go wchodzenia na półki z jedzeniem poza ściąganiem go z nich siłą.


ETYMOLOGIA: łac. thígma – dotknięcie + gr. táksis – uporządkowanie.