WOLIERA


ZNACZENIE: Inaczej ptaszarnia.


UŻYCIE: Woliera to duża klatka na ptaki. Najczęściej jest osobnym pomieszczeniem lub zabudowaną i odgrodzoną częścią pomieszczenia, w której mieszkają ptaki. Woliery często spotykane są w ogrodach zoologicznych.


PRZYKŁAD: Zapragnął zostać hodowcą gołębi. Duży pokój zamienił więc na wolierę.


ETYMOLOGIA: fr voler – latać.

PROMISKUITYZM


ZNACZENIE: Przypadkowe kontakty seksualne.


UŻYCIE: Promiskuityzm to pozbawione więzi uczuciowych kontakty seksualne z przypadkowymi, często zmienianymi partnerami. Ma charakter patologiczny, dopuszczalna jest też forma promiskuizmem. U zwierząt promiskuityzm jest strategią rozrodczą, która dopuszcza każdego samca do każdej samicy, bez względu na pozycję w hierarchii społecznej.


PRZYKŁAD: Niektórzy zarzucali mu promiskuityzm, on twierdził, że jest zwolennikiem tzw. wolnej miłości.


ETYMOLOGIA: łac. promiscuus – pomieszany, bez rozróżnienia.

KOCIMIĘTKA


ZNACZENIE: Roślina z rodziny jasnotowatych mająca rodzaj narkotycznego wpływu na koty.


UŻYCIE: Kiedy kot wyczuwa kocimiętkę zaczyna się w niej tarzać, chwytać łapami, gryźć, lizać, następnie głośno mruczy i miauczy. Trwa to około 10 minut, po czym zwierzę traci zainteresowanie rośliną. Po kolejnych dwóch godzinach cały proces może zajść na nowo. Kocimiętka ma ponadto zastosowanie w ziołolecznictwie, jest także rośliną miododajną.


PRZYKŁAD: Robił imprezę, chciał więc, by i jego kot miał trochę zabawy – kupił mu więc kocimiętkę.


ETYMOLOGIA: Od działania, jakie roślina ma na koty.

FELINOTERAPIA


ZNACZENIE: Rodzaj zooterapii polegający na kontakcie osoby poddanej terapii z kotem.


UŻYCIE: Felinoterapia zakłada, że kontakt ze zwierzęciem przyczynia się do poprawy zdrowia fizycznego i psychicznego człowieka. To terapia przełamująca różnorodne ograniczenia, ułatwiająca komunikację, rozwijająca zdolność okazywania uczuć i emocji. Jeszcze bardziej popularna od felinoterapii jest dogoterapia – polegająca na kontakcie z psem i hipoterapia – z koniem.


PRZYKŁAD: Niektórzy czytelnicy Słowa dnia twierdzą, że koty cierpią na hikikomori i potrzebują się leczyć, inni właśnie do terapii je wykorzystują: podczas sesji felinoterapii.


ETYMOLOGIA: łac. felis – kot + therapeia – leczenie, opieka.

ROZSTĘP VS OSTĘP


POPRAWNIE: Rozstępy to wrzecionowate pasma, występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi; ostęp z kolei to podstawowa jednostka systematyzacji lasów.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Rozstępy powstają w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych tworzących strukturę skóry. Rozstępy mogą występować na skutek ciąży, ale też u kulturystów, których przyrost masy mięśniowej nadmiernie rozciąga skórę. Ostęp z kolei, oprócz bycia jednostką miary lasu, jest także synonimem trudno dostępnego miejsca w puszczy, w którym legowiska mają dzikie zwierzęta, inaczej matecznik.

CHIROPTEROLOGIA


ZNACZENIE: Gałąź zoologii zajmująca się nietoperzami.


UŻYCIE: Z powodu nietypowego trybu życia tych ssaków, konieczne było stworzenie odrębnych metod badawczych i stąd wlaśnie istnienie chiroplerologii. Do specyficznych narzędzi należą detektory ultradźwięków oraz sieci do odłowów latających nietoperzy, podobne do sieci ornitologicznych.


PRZYKŁAD: Jest chiropterologiem-amatorem, totalnie zafascynowanym nietoperzami – każdy wolny weekend spędza na ich obserwacji.


ETYMOLOGIA: łac. chiroptera – gatunkowa nazwa nietoperzy.

MUFLON


ZNACZENIE: Najmniejszy przedstawiciel dzikich owiec (patrz zdjęcie poniżej), jedyna dzika owca zamieszkująca Europę.


UŻYCIE: Pierwotnie muflony zamieszkiwały jedynie Korsykę i Sardynię, jednak obecnie rozprzestrzeniły się na inne tereny Europy, także Polskę. Muflon jest przodkiem owcy domowej, a jego charakterystyczne długie skręcone rogi osiągają pełne rozmiary po około 4-5 latach od urodzenia zwierzaka.


PRZYKŁAD: W Dolomitach nie przeżyliśmy takich emocji, jak w naszych Sudetach – na drodze spotkaliśmy walczące o względy samicy muflony, które ani myślały przepuścić nas ścieżką.


ETYMOLOGIA: fr. mouflon – znaczenie jak wyżej.

ADHEZJA


ZNACZENIE: Inaczej przyleganie, przyczepność.


UŻYCIE: Adhezja to zjawisko fizyczne polegające na łączeniu się ze sobą powierzchniowych warstw ciał fizycznych. Adhezja następuje w wyniku oddziaływań międzycząsteczkowych stykających się ze sobą substancji – bazują na niej kleje, farby czy taśmy samoprzylepne.


PRZYKŁAD: Zjawisko adhezji wykorzystują do poruszania się po gładkich i śliskich powierzchniach niektóre zwierzęta, przykładem mogą być gekony (patrz foto. poniżej).


ETYMOLOGIA: łac. adhaesio – przyleganie.

TAKSYDERMIA


ZNACZENIE: Sztuka wypychania martwych zwierząt.


UŻYCIE: Taksydermia jest sztuką reprodukcji martwych zwierząt tak, by nadawały się one na wystawy lub do innych celów. Przedmiotem taksydermii może być także ciało człowieka. Z martwego zwierzęcia lub człowieka usuwa się organy, krew i oczy, a następnie zastępuje się je substancjami konserwującymi, a oczy szklanymi lub plastikowymi ich odpowiednikami.


PRZYKŁAD: Jedną z bardziej znanych polskich artystek, która w swoich pracach stosowała taksydermię jest Katarzyna Kozyra. Właśnie trwa jej wystawa w warszawskiej Zachęcie.


ETYMOLOGIA: gr. taxis – przygotowywanie, układanie + derma – skóra.

SUROGATKA VS SURYKATKA


POPRAWNIE: Surogatka – inaczej matka zastępcza, kobieta, która nosi zapłodnioną in vitro komórkę jajową innej, niemogącej zajść w ciążę, kobiety; surykatka – niewielki drapieżny ssak futerkowy z rodziny mangustowatych, występuje w południowej Afryce, przede wszystkim na pustyni Kalahari.


BŁĘDNIE: Stosowanie wyrazów wymiennie lub na odwrót.


DLACZEGO TAK?: Surogatka pochodzi od łacińskiego subrogatio – zastąpienie; surykatka to nazwa własna, spolszczona od łacińskiej nazwy gatunkowej Suricata suricatta.